Soybean Rates : सोयाबीन उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी गेल्या काही दिवसांपासून बाजारात सकारात्मक वातावरण पाहायला मिळत आहे. गेल्या दोन आठवड्यांत सोयाबीनच्या भावात प्रति क्विंटल २०० रुपयांपर्यंतची सुधारणा झाली आहे. अशातच, जानेवारी महिन्यात सोयाबीनचे भाव नेमके कुठे जाणार? ५५०० ते ६००० रुपयांचा भाव मिळणार का? याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
‘ॲग्रोवन’ आणि बाजार अभ्यासकांच्या मते, आगामी काळात सोयाबीनच्या दरात मोठी हालचाल होऊ शकते. चला तर मग जाणून घेऊया बाजाराचे नेमके गणित.
सध्या बाजारात काय चित्र आहे?
सध्या राज्यातील प्रमुख बाजार समित्यांमध्ये सोयाबीनचे दर ४४०० ते ४८०० रुपये प्रति क्विंटलच्या दरम्यान आहेत. मात्र, मोठ्या प्रक्रिया उद्योगांचे (Soybean Plants) दर पाहिले तर ते ४९०० ते ५१०० रुपयांपर्यंत पोहोचले आहेत. सोयापेंड (DOC) आणि सोया तेलाचे दर स्थिर असल्याने सोयाबीनला खालच्या स्तरावरून चांगला आधार मिळत आहे.
जानेवारीत दरवाढ का होणार? ही आहेत ३ प्रमुख कारणे:
१. मध्य प्रदेशातील ‘भावांतर’ योजनेचा परिणाम: सोयाबीन उत्पादनात आघाडीवर असलेल्या मध्य प्रदेशात ‘भावांतर योजना’ प्रभावीपणे राबवली जात आहे. यामुळे तिथल्या शेतकऱ्यांनी माल बाजारात आणण्याची घाई कमी केली असून, आवक घटल्याने त्याचा थेट परिणाम दरांवर होताना दिसत आहे.
२. हमीभाव खरेदीचा वाढता वेग: महाराष्ट्रात शासकीय खरेदी केंद्रांवर सोयाबीनची हमीभावाने (₹४८९२) खरेदी वेगाने सुरू आहे. आतापर्यंत लाखो टन सोयाबीन सरकारने खरेदी केल्यामुळे खुल्या बाजारात विक्रीसाठी येणारा माल कमी झाला आहे. आवक मर्यादित राहिली की दर वाढण्यास मदत होते.
३. राजस्थानमधील उत्पादनातील घट: यंदा राजस्थानमध्ये सोयाबीन उत्पादनात घट झाल्याचे वृत्त आहे. त्यातच प्रक्रिया उद्योगांकडून (Plants) सोयाबीनला सातत्याने मोठी मागणी आहे. मागणी आणि पुरवठ्यातील या तफावतीमुळे जानेवारी महिन्यात दरात आणखी २०० ते ४०० रुपयांची सुधारणा होऊ शकते.
सोयाबीन ६००० पर्यंत जाणार का?
बाजार तज्ज्ञांच्या मते, दर्जेदार आणि बियाणे ग्रेडच्या सोयाबीनला आधीच ५५०० ते ६००० रुपयांपर्यंत दर मिळत आहे. जर जागतिक बाजारात खाद्यतेलाच्या किमती सुधारल्या, तर सर्वसाधारण सोयाबीनचे दरही ५२०० ते ५४०० रुपयांच्या घरात सहज पोहोचू शकतात. मात्र, दोन वर्षांपूर्वीची प्रचंड तेजी (८-१० हजार) येण्याची शक्यता सध्या कमी आहे.
शेतकऱ्यांसाठी ‘विक्री’ मंत्र:
तुम्ही सोयाबीन विक्रीचा विचार करत असाल, तर खालील बाबी ध्यानात ठेवा:
- टप्प्याटप्प्याने विक्री करा: संपूर्ण माल एकदम न विकता, जशी दरवाढ होईल तसा टप्प्याटप्प्याने माल बाहेर काढा.
- हमीभाव विरुद्ध खुला बाजार: जर खुल्या बाजारातील दर ५१०० रुपयांच्या पुढे गेले, तर हमीभाव केंद्रावरील वेटिंग आणि कटकटीपेक्षा खुल्या बाजारात विक्री करणे सोयीचे ठरू शकते.
- मालाची प्रतवारी: सोयाबीन स्वच्छ आणि कोरडे (ओलावा नसलेले) असल्यास तुम्हाला नेहमीच सरासरीपेक्षा जास्त भाव मिळतो.
थोडक्यात सांगायचे तर: जानेवारी महिना सोयाबीनसाठी ‘अच्छे दिन’ घेऊन येण्याची शक्यता आहे. घाईत विक्री करण्यापेक्षा बाजाराचा कल ओळखून निर्णय घेणे शहाणपणाचे ठरेल.
