post office scheme : निवृत्तीनंतर नियमित उत्पन्नाची चिंता अनेकांना सतावते. बँक फिक्स्ड डिपॉझिटमध्ये व्याजदर कमी-जास्त होत असताना, सरकारी हमी असलेली योजना शोधणाऱ्यांसाठी पोस्ट ऑफिसची सीनियर सिटीझन सेव्हिंग्ज स्कीम (SCSS) एक मजबूत पर्याय आहे. या योजनेत सध्या ८.२ टक्के वार्षिक व्याज मिळत आहे, जे अनेक बँकांच्या FD दरांपेक्षा जास्त आहे. शिवाय, गुंतवणूक पूर्णपणे सुरक्षित आहे आणि तिमाही व्याज मिळते. योग्य रक्कम गुंतवल्यास महिन्याला सरासरी १७ हजारांच्या आसपास उत्पन्न मिळू शकते.
SCSS म्हणजे काय आणि सध्याचा व्याजदर काय आहे?
ही योजना विशेषतः ६० वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाच्या नागरिकांसाठी तयार केली आहे. सरकारच्या लहान बचत योजनांअंतर्गत येणारी ही योजना पोस्ट ऑफिस आणि काही अधिकृत बँकांमार्फत उपलब्ध आहे. जुलै-सप्टेंबर २०२६ तिमाहीसाठी व्याजदर ८.२ टक्के प्रतिवर्ष ठेवण्यात आला आहे. हा दर खाते उघडताना लागू होतो आणि संपूर्ण पाच वर्षांच्या मुदतीसाठी कायम राहतो. व्याज तिमाही (एप्रिल, जुलै, ऑक्टोबर आणि जानेवारीच्या पहिल्या कामकाजाच्या दिवशी) थेट जोडलेल्या बचत खात्यात जमा होते. व्याज साधे असते, त्यात चक्रवाढ होत नाही.
बँक FD च्या तुलनेत हे आकर्षक आहे कारण अनेक प्रमुख बँकांच्या ५ वर्षांच्या FD दरांपेक्षा SCSS चा दर सध्या जास्त आहे. शिवाय, सरकारची हमी असल्याने जोखीम जवळपास शून्य आहे.
कोण गुंतवणूक करू शकते?
- मुख्य पात्रता: ६० वर्षे किंवा अधिक वय असलेले भारतीय नागरिक.
- निवृत्तीनंतर: ५५ ते ६० वर्षे वयाच्या व्यक्ती (Voluntary Retirement किंवा Superannuation नंतर, निवृत्ती लाभ मिळाल्याच्या एक महिन्याच्या आत आणि त्या रकमेपर्यंत मर्यादित).
- संरक्षण दलातील निवृत्त कर्मचारी: काही अटींसह ५० वर्षांपासून पात्र.
जॉइंट खाते फक्त जोडीदारासोबत उघडता येते. एका व्यक्तीसाठी सर्व SCSS खात्यांमध्ये एकूण कमाल गुंतवणूक ३० लाख रुपये आहे.
गुंतवणुकीची मर्यादा आणि मुदत
- किमान: १,००० रुपये (१,००० च्या पटीत).
- कमाल: एका व्यक्तीसाठी एकूण ३० लाख रुपये.
- मुदत: ५ वर्षे. मुदतपूर्तीनंतर ३ वर्षांसाठी मुदत वाढवता येते (अर्ज मुदतपूर्तीच्या एक वर्षाच्या आत).
महिन्याला सुमारे १७ हजार कमाई कशी होईल?
समजा तुम्ही २५ लाख रुपये एकरकमी गुंतवले (जॉइंट किंवा वैयक्तिक खात्यात, मर्यादेत राहून).
- वार्षिक व्याज (८.२%): २५,००,००० × ०.०८२ = २,०५,००० रुपये
- तिमाही व्याज: सुमारे ५१,२५० रुपये
- मासिक सरासरी: सुमारे १७,०८३ रुपये
ही रक्कम नियमित तिमाही जमा होते. ३० लाख रुपये (कमाल) गुंतवल्यास वार्षिक सुमारे २,४६,००० रुपये आणि तिमाही सुमारे ६१,५०० रुपये (मासिक सरासरी सुमारे २०,५००) मिळू शकतात. जोडीदारानेही स्वतंत्र खाते उघडल्यास एकूण उत्पन्न दुप्पट होऊ शकते.
मुख्य फायदे
- शून्य जोखीम: सरकारी हमी.
- उच्च व्याज: सध्याच्या अनेक FD दरांपेक्षा चांगले.
- नियमित उत्पन्न: तिमाही पेमेंट, निवृत्तीनंतरच्या खर्चासाठी उपयुक्त.
- कर लाभ: कलम ८०C अंतर्गत गुंतवणुकीवर १.५ लाख रुपयांपर्यंत वजावट (जुन्या करप्रणालीत).
- सुविधा: जवळच्या पोस्ट ऑफिस किंवा अधिकृत बँकेत खाते उघडता येते.
काही महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात ठेवा
व्याज पूर्णपणे करपात्र आहे (तुमच्या स्लॅबनुसार). ६० वर्षांवरील व्यक्तींसाठी व्याज १ लाख रुपयांपेक्षा जास्त असल्यास TDS लागू होऊ शकतो. मुदतपूर्व खाते बंद केल्यास दंड आकारला जातो (१ वर्षापूर्वी किंवा नंतर वेगवेगळ्या दरांनी). व्याज काढले नाही तर ते अतिरिक्त व्याज मिळवत नाही.
खाते उघडण्यासाठी आधार, पॅन, वयाचा पुरावा आणि फोटो सोबत जवळच्या पोस्ट ऑफिस किंवा अधिकृत बँकेत जा. काही ठिकाणी ऑनलाइन सुविधाही उपलब्ध आहे.
निवृत्तीनंतरची आर्थिक स्थिरता हवी असेल आणि जोखीम घेऊ नये असे वाटत असेल, तर SCSS एक व्यावहारिक पर्याय आहे. तुमची आर्थिक परिस्थिती, कर स्लॅब आणि इतर गुंतवणुकींचा विचार करून निर्णय घ्या. अधिक अचूक माहितीसाठी स्थानिक पोस्ट ऑफिस किंवा अधिकृत वेबसाइट तपासा, कारण व्याजदर तिमाहीत बदलू शकतात.
