gay gotha anudan : कोल्हापूर जिल्ह्यातील अनेक पशुपालक शेतकरी आज आर्थिक संकटात सापडले आहेत. महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजना (मनरेगा) अंतर्गत चालवल्या जाणाऱ्या गोठा अनुदान योजनेत निधीअभावी काम ठप्प झाले आहे. स्वतःच्या पैशातून गोठे बांधूनही अनुदान मिळण्याची प्रतीक्षा करणाऱ्या शेतकऱ्यांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे. काहींनी घरातील दागिने गहाण ठेवले, तर काहींनी आपली जनावरे विकून काम पूर्ण केले. आता कर्जाच्या हप्त्यांखाली ते हैराण झाले आहेत.
गोठा अनुदान योजना काय आहे?
ग्रामीण भागातील शेतकरी आणि पशुपालकांना पशुधनासाठी चांगला निवारा उपलब्ध करून देण्यासाठी शासनाने ही योजना सुरू केली होती. योजनेअंतर्गत:
- छतासह गोठा: ७७ हजार रुपयांपर्यंत अनुदान
- छताविरहित गोठा: ४५ हजार रुपयांपर्यंत अनुदान
शासनाच्या आश्वासनावर विश्वास ठेवून अनेक लाभार्थींनी गोठ्याचे बांधकाम पूर्ण केले. मात्र, काम पूर्ण झाल्यानंतरही अनुदानाची रक्कम खात्यात जमा न झाल्याने त्यांचे आर्थिक गणित पूर्णपणे बिघडले आहे.
कोल्हापूर जिल्ह्यातील सद्यस्थिती
कोल्हापूर जिल्ह्यात ६९० लाभार्थींचे तब्बल ४ कोटी २४ लाख ६१ हजार रुपये अनुदान रखडले आहे. तालुकानिहाय आकडेवारी पुढीलप्रमाणे:
- भुदरगड: ३०९ लाभार्थी (२ कोटी २६ लाख)
- राधानगरी: १३६ लाभार्थी (६८ लाख)
- चंदगड: ९७ लाभार्थी (५५ लाख)
- कागल: ७१ लाभार्थी (४१ लाख)
- हातकणंगले: ३९ लाभार्थी (१२ लाख)
- आजरा: १४ लाभार्थी (११.३१ लाख)
- शिरोळ: १४ लाभार्थी (५ लाख)
- करवीर: ७ लाभार्थी (२ लाख)
- पन्हाळा: ३ लाभार्थी (९२ हजार)
शेतकऱ्यांच्या व्यथा
“आम्ही शासनाच्या योजनेवर विश्वास ठेवला. कर्ज काढले, दागिने गहाण ठेवले, जनावरे विकली. गोठा तयार झाला, पण अनुदान मिळत नाही. आता कर्जाचे हप्ते कसे भरायचे?” अशा व्यथा अनेक शेतकऱ्यांच्या तोंडून ऐकायला मिळत आहेत. पंचायत समिती, जिल्हा परिषद आणि जिल्हाधिकारी कार्यालयात वारंवार पाठपुरावा करूनही फक्त “निधी येताच खात्यात जमा होईल” असे उत्तर मिळते.
नवीन योजना आणि भविष्यातील चिंता
जुनी मनरेगा योजना बंद झाली असून आता विकसित भारत रोजगार हमी योजना (व्ही.जी. रामजी) सुरू झाली आहे. मात्र, नवीन योजनेची अंमलबजावणी तालुका आणि गाव पातळीवर अद्याप सुरू झालेली नाही. यामुळे थकीत अनुदान मिळण्याची शक्यता आणखी दूर झाली आहे.
जिल्हा परिषद सदस्य राजेंद्र सूर्यवंशी यांनी मंत्रालय स्तरावर पाठपुरावा केला असून, केंद्राकडून निधी आल्यानंतर अनुदान वितरित केले जाईल, असे आश्वासन मिळाले आहे.
शेतकऱ्यांसाठी सल्ला
- अनुदानासाठी नियमित पाठपुरावा करा.
- सर्व कागदपत्रे व्यवस्थित ठेवा.
- स्थानिक सरपंच, उपसरपंच आणि जिल्हा परिषद सदस्यांच्या मदतीने प्रयत्न करा.
- नवीन योजनेच्या अटी आणि नियम जाणून घ्या.
गोठा अनुदान योजना पशुपालन आणि दुग्धव्यवसायाला चालना देणारी महत्त्वाची योजना आहे. मात्र, निधी वितरणात होणारा विलंब शेतकऱ्यांच्या विश्वासाला तडा देत आहे. शासनाने याकडे गांभीर्याने लक्ष देऊन लवकरात लवकर थकीत अनुदान वितरित करावे, अशी अपेक्षा सर्व पशुपालक शेतकऱ्यांची आहे.
