pik vima : महाराष्ट्रातील लाखो शेतकरी सध्या खरीप हंगामातील पीक विम्याच्या प्रतीक्षेत आहेत. पीक विमा पोर्टलवर स्टेटस तपासताना अनेकांना ‘Calculation Awaited’ किंवा ‘0.00’ अशी रक्कम दिसत असल्याने चिंतेचे वातावरण आहे. विमा नक्की मिळणार की नाही? आणि प्रक्रियेत नेमका अडथळा कुठे आहे? या प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे खालीलप्रमाणे आहेत.
‘Calculation Awaited’ स्टेटसचा नेमका अर्थ काय?
अनेकांच्या स्टेटसमध्ये ‘Calculation Awaited’ दिसत आहे, याचा अर्थ असा की तुमच्या महसूल मंडळातील विम्याची रक्कम अद्याप निश्चित झालेली नाही. याची काही प्रमुख कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:
- विमा कंपन्यांचे आक्षेप: राज्यातील ५,००० पेक्षा जास्त पीक कापणी प्रयोगांवर (Crop Cutting Experiments) विमा कंपन्यांनी तांत्रिक आक्षेप घेतले आहेत.
- प्रलंबित पडताळणी: जोपर्यंत सरकार आणि विमा कंपन्यांमधील हे आक्षेप मिटवले जात नाहीत, तोपर्यंत संबंधित भागातील विम्याचे कॅलक्युलेशन पूर्ण होत नाही.
- सकारात्मक बाजू: जाणकारांच्या मते, ज्या ठिकाणी ‘Awaited’ दिसत आहे, तिथे नुकसान भरपाई मिळण्याची शक्यता जास्त असते. कारण जिथे जास्त नुकसान झाले आहे, तिथेच कंपन्यांनी आक्षेप नोंदवले आहेत.
या जिल्ह्यांमध्ये प्रक्रियेला विलंब (Technical Issues)
विमा कंपन्यांनी प्रामुख्याने खालील जिल्ह्यांतील महसूल मंडळांच्या आकडेवारीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे:
- मराठवाडा: नांदेड, लातूर, धाराशिव, बीड, जालना, छत्रपती संभाजीनगर.
- विदर्भ: अमरावती, चंद्रपूर, वर्धा, नागपूर.
- पश्चिम महाराष्ट्र: सोलापूर, अहिल्यानगर (अहमदनगर).
या जिल्ह्यांतील अनेक शेतकरी सध्या ‘वेटिंग लिस्ट’वर आहेत.
विम्याच्या रकमेतील गोंधळ: २४८० कोटी की १२०० कोटी?
विम्याच्या एकूण रकमेवरून सध्या संभ्रम आहे. सुरुवातीला ही रक्कम २४८० कोटी रुपये असल्याचे सांगण्यात आले होते, मात्र ताज्या अहवालानुसार हा आकडा ११०० ते १२०० कोटींच्या आसपास दिसत आहे.
महत्त्वाची नोंद: शेतकऱ्यांच्या मागणीनुसार नुकसानीची तीव्रता पाहता ही मदत ५००० कोटींच्या वर असायला हवी होती. सरकारने हेक्टरी १७,५०० रुपयांच्या मदतीचे संकेत दिले असले, तरी प्रत्यक्ष वाटपात मोठी तफावत जाणवत आहे.
पैसे बँक खात्यात कधी जमा होणार? (अपेक्षित वेळापत्रक)
विमा वितरणाबाबत सध्या प्रशासकीय स्तरावर हालचाली सुरू आहेत. संभाव्य तारखा खालीलप्रमाणे असू शकतात:
- १५ एप्रिल पर्यंत: सध्या पोर्टलवर डेटा अपडेट करण्याचे आणि कॅलक्युलेशन पूर्ण करण्याचे काम युद्धपातळीवर सुरू आहे.
- १५ एप्रिल नंतर: ज्या शेतकऱ्यांची प्रक्रिया पूर्ण झाली आहे, त्यांच्या बँक खात्यात थेट लाभ हस्तांतरणाद्वारे (DBT) पैसे जमा होण्यास सुरुवात होऊ शकते.
- अट: ही प्रक्रिया राज्य सरकारने आपला हिस्सा (State Share) विमा कंपन्यांना दिल्यावर आणि अधिकृत शासन निर्णय (GR) निर्गमित केल्यावरच वेग घेईल.
पीक विमा स्टेटस ऑनलाइन कसे तपासावे?
तुम्ही तुमच्या मोबाईलवरून खालील सोप्या स्टेप्स वापरून स्टेटस तपासू शकता:
- स्टेप १: PMFBY च्या अधिकृत वेबसाईटला (pmfby.gov.in) भेट द्या.
- स्टेप २: ‘Check Receipt Status’ किंवा ‘Login’ पर्यायावर जाऊन मोबाईल नंबर व OTP टाका.
- स्टेप ३: हंगामाची निवड करा (उदा. Kharif 2023-24).
- स्टेप ४: ‘View’ वर क्लिक करा. येथे तुम्हाला Loss Percentage (नुकसानीची टक्केवारी) आणि Payable Amount (मंजूर रक्कम) दिसेल.
शेतकऱ्यांसाठी मोलाचा सल्ला
जर तुमच्या भागात पिकांचे मोठे नुकसान झाले आहे, पण पोर्टलवर रक्कम ‘शून्य’ किंवा खूपच कमी (उदा. १००-२०० रुपये) दिसत असेल, तर गप्प बसू नका. अशा परिस्थितीत तातडीने आपल्या तालुका कृषी कार्यालयाशी संपर्क साधावा किंवा विमा कंपनीकडे तक्रार नोंदवावी. आपल्या हक्काच्या पैशासाठी जागरूक राहणे ही काळाची गरज आहे.
