Subsidy on Drip Irrigation: बदलत्या हवामानात शेती वाचवण्यासाठी पाण्याचे नियोजन करणे ही काळाची गरज बनली आहे. कमी पाण्यात जास्तीत जास्त उत्पादन घेण्यासाठी ठिबक (Drip) आणि तुषार (Sprinkler) सिंचन हे उत्तम पर्याय आहेत. मात्र, त्याचा खर्च पेलणे सर्वच शेतकऱ्यांना शक्य नसते. हीच अडचण ओळखून राज्य सरकारने ‘पोकरा २.०’ (PoCRA 2.0) अंतर्गत ८०% ते ९०% पर्यंत भरीव अनुदान जाहीर केले आहे.
तुम्हीही सिंचन संच बसवणार असाल, तर हा लेख तुमच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे.
नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प (PoCRA 2.0) काय आहे?
महाराष्ट्रातील सुमारे २१ जिल्ह्यांमधील ७२०० पेक्षा जास्त गावांमध्ये ही योजना राबवली जात आहे. जागतिक बँकेच्या सहकार्याने चालणाऱ्या या प्रकल्पाचा मुख्य उद्देश हवामान बदलाला तोंड देणारी शाश्वत शेती विकसित करणे हा आहे. या योजनेत मिळणारे अनुदान थेट शेतकऱ्यांच्या खात्यात जमा केले जाते.
कोणाला किती अनुदान मिळणार? (Subsidy Structure)
शासनाने जमिनीच्या क्षेत्रानुसार आणि प्रवर्गावरून अनुदानाचे टप्पे ठरवले आहेत:
- अनुसूचित जाती व जमाती (SC/ST): या प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना चक्क ९०% अनुदान दिले जाते.
- अल्प व अत्यल्प भूधारक (२ हेक्टरपर्यंत जमीन): सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना ८०% अनुदान मिळते.
- बहुभूधारक शेतकरी (२ ते ५ हेक्टर जमीन): ज्यांच्याकडे २ ते ५ हेक्टर क्षेत्र आहे, अशा शेतकऱ्यांना ७५% अनुदान मिळते.
- विशेष प्राधान्य: विधवा महिला आणि दिव्यांग शेतकऱ्यांना या योजनेत प्रथम प्राधान्य दिले जाते.
योजनेसाठी आवश्यक अटी व नियम
लाभार्थी होण्यासाठी काही साध्या अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे: १. जमीन धारणा: शेतकऱ्याच्या नावावर स्वतःचा ७/१२ आणि ८-अ उतारा असावा. २. पाण्याची नोंद: ७/१२ उताऱ्यावर विहीर, बोअरवेल किंवा शेततळ्यासारख्या पाण्याच्या स्रोताची नोंद असणे अनिवार्य आहे. ३. पुनर्लाभ अट: एकदा लाभ घेतल्यावर ठिबकसाठी ७ वर्षे आणि तुषार सिंचनासाठी ३ वर्षांनंतरच पुन्हा अर्ज करता येतो. ४. उर्वरित क्षेत्र: जर पूर्वी काही क्षेत्रावर लाभ घेतला असेल, तर उरलेल्या क्षेत्रासाठी तुम्ही नवीन अर्ज करू शकता.
अर्ज करण्याची सोपी प्रक्रिया (Step-by-Step)
आता ही सर्व प्रक्रिया ऑनलाइन आणि पारदर्शक झाली आहे. खालीलप्रमाणे तुम्ही अर्ज करू शकता:
- पोर्टल: ‘नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प’ (NDKSP) च्या अधिकृत संकेतस्थळावर जा किंवा ‘महाविस्तार’ (MahaVistar) मोबाईल ॲप डाऊनलोड करा.
- नोंदणी: आधार कार्डच्या मदतीने आपली नोंदणी करा आणि ७/१२, ८-अ ही कागदपत्रे अपलोड करा.
- पूर्वसंमती: अर्जाची पडताळणी झाल्यानंतर तुम्हाला ‘पूर्वसंमती’ (Pre-sanction) पत्र मिळेल.
- खरेदी: पूर्वसंमती मिळाल्यावर मान्यताप्राप्त विक्रेत्याकडून साहित्य खरेदी करा आणि त्याचे पक्के बिल पोर्टलवर अपलोड करा.
- पडताळणी व पे-आउट: कृषी सहाय्यकाद्वारे स्थळ पाहणी (Spot Verification) झाल्यानंतर अनुदानाची रक्कम थेट तुमच्या आधार लिंक बँक खात्यात (DBT) जमा होईल.
ही योजना का निवडावी?
इतर योजनांच्या तुलनेत ‘पोकरा’ योजनेतील निधीचे वितरण वेगाने होते कारण हा प्रकल्प थेट जागतिक बँकेशी निगडित आहे. कमी पाणी, कमी मजूर आणि कमी खर्चात भरघोस उत्पन्न घ्यायचे असेल, तर सूक्ष्म सिंचन हाच एकमेव मार्ग आहे.
शेतकरी मित्रांनो, पाण्याची बचत म्हणजे भविष्याची बचत आहे. शासनाच्या या ८०% ते ९०% अनुदानाचा लाभ घेऊन आपली शेती आधुनिक करा.
