Women Entrepreneurship : महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनवण्यासाठी आणि स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्यास प्रोत्साहन देण्यासाठी केंद्र व राज्य सरकारकडून अनेक योजना राबवल्या जातात. यातीलच एक महत्त्वाची योजना म्हणजे महिला उद्योजकता विकास योजना (Women Entrepreneurship Development Scheme). या योजनेअंतर्गत, ज्या महिलांना स्वतःचा व्यवसाय किंवा उद्योग सुरू करण्याची इच्छा आहे, त्यांना तब्बल 5 लाख रुपयांपर्यंतचे कर्ज आणि अनुदान (सबसिडी) मिळते. या योजनेमुळे महिला उद्योजक बनू शकतात आणि ग्रामीण तसेच शहरी भागातील महिलांसाठी रोजगाराच्या नवीन संधी निर्माण होतात. या योजनेत केवळ अल्प व्याजदराने कर्ज मिळत नाही, तर सरकारकडून 25% पर्यंत अनुदान थेट बँक खात्यात जमा केले जाते. त्यामुळे आर्थिक अडचणींमुळे आपले स्वप्न सोडून द्यावे लागणाऱ्या महिलांसाठी ही योजना एक मोठी संधी आहे.Women Entrepreneurship
योजनेची प्रमुख वैशिष्ट्ये आणि फायदे
या योजनेचे उद्दिष्ट महिलांना आत्मनिर्भर बनवणे, स्थानिक उत्पादनांना प्रोत्साहन देणे आणि महिला उद्योजकांची संख्या वाढवणे हे आहे. यामुळे केवळ महिलांचाच नाही, तर त्यांच्या कुटुंबाचा आणि समाजाचाही आर्थिक विकास होतो.
- आर्थिक मदत: या योजनेतून 50,000 ते 5,00,000 रुपयांपर्यंत कर्ज उपलब्ध आहे. ही रक्कम व्यवसायाच्या गरजेनुसार ठरवली जाते.
- अनुदान (सबसिडी): या कर्जावर 15% ते 25% पर्यंत अनुदान मिळते, जे थेट तुमच्या बँक खात्यात जमा होते. यामुळे कर्जाची परतफेड करताना मोठा दिलासा मिळतो.
- कमी व्याजदर: कर्जावरील व्याजदर अत्यंत कमी असतो, तो 1% ते 4% पर्यंत असतो. यामुळे कर्ज परतफेड करणे सोपे जाते.
- परतफेडीचा कालावधी: कर्जाची परतफेड करण्यासाठी 3 ते 5 वर्षांचा पुरेसा कालावधी दिला जातो.
- प्राधान्य: अनुसूचित जाती (SC), अनुसूचित जमाती (ST), इतर मागासवर्गीय (OBC) आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बळ घटक (EWS) यांना या योजनेत विशेष प्राधान्य दिले जाते. तसेच बचत गट (SHG) किंवा स्वयं-सहायता गटातील सदस्यांना अधिक संधी मिळते.Women Entrepreneurship
पात्रता निकष
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी काही सोपे आणि स्पष्ट निकष आहेत, जे खालीलप्रमाणे आहेत:
- अर्जदार महिला भारतीय नागरिक असावी.
- तिचे वय 18 ते 55 वर्षांच्या दरम्यान असावे.
- अर्जदार महिलेला स्वतःचा नवीन व्यवसाय सुरू करण्याची किंवा जुना व्यवसाय वाढवण्याची इच्छा असावी.
- बँक खाते आधार कार्डशी जोडलेले असणे आवश्यक आहे.
या निकषांमुळे अधिकाधिक महिलांना या योजनेचा लाभ घेता येतो.
या योजनेतून सुरू करता येणारे व्यवसाय
या योजनेअंतर्गत अनेक प्रकारचे छोटे-मोठे व्यवसाय सुरू करता येतात. हे व्यवसाय उत्पादन, सेवा किंवा कृषी-संलग्न क्षेत्रातील असू शकतात. काही उदाहरणे खालीलप्रमाणे आहेत:
- उत्पादन क्षेत्र: पापड, मसाले, लोणचे बनवणे, सिलाई क्लास, बुटिक, फूड प्रोसेसिंग युनिट, हस्तकला वस्तू बनवणे.
- सेवा क्षेत्र: ब्युटी पार्लर, कोचिंग क्लासेस, डिजिटल सेवा केंद्र, सलून.
- कृषी आणि संलग्न व्यवसाय: शेळीपालन, कुक्कुटपालन, दुग्धव्यवसाय, भाजीपाला विक्री.
- किरकोळ विक्री: किराणा दुकान, स्टेशनरी शॉप, मोबाईल शॉप, कपड्यांचे दुकान.
अर्ज प्रक्रिया
या योजनेसाठी अर्ज करणे खूप सोपे आहे. तुम्ही खालील दोन सरकारी पोर्टल्सवर ऑनलाइन अर्ज करू शकता:Women Entrepreneurship
अर्ज करण्याची सोपी प्रक्रिया खालीलप्रमाणे आहे:
- वर दिलेल्या कोणत्याही एका पोर्टलवर जा आणि ‘महिला उद्योजक योजना’ निवडा.
- तुमची सर्व माहिती भरून अर्ज फॉर्म भरा.
- आवश्यक कागदपत्रे (उदा. आधार कार्ड, बँक पासबुक, जातीचा दाखला) स्कॅन करून अपलोड करा.
- तुमचा व्यवसाय आराखडा (Project Report) सोबत जोडा.
- अर्ज सबमिट केल्यानंतर तो मंजुरीसाठी बँकेकडे पाठवला जातो.
- बँकेने मंजूर केल्यानंतर कर्ज आणि अनुदान तुमच्या बँक खात्यात जमा होते.
आवश्यक कागदपत्रे:
- आधार कार्ड
- पत्त्याचा पुरावा (रहिवासी प्रमाणपत्र)
- जात प्रमाणपत्र (आवश्यक असल्यास)
- बँक पासबुक
- पासपोर्ट आकाराचा फोटो
- व्यवसाय आराखडा (Business Plan)
- उत्पन्नाचा दाखला (EWS साठी)
अधिक माहितीसाठी
या योजनेबद्दल अधिक माहितीसाठी तुम्ही तुमच्या जिल्ह्यातील जिल्हा उद्योग केंद्र (DIC), तालुका उद्योग अधिकारी कार्यालय, पंचायत समितीतील महिला बालविकास अधिकारी किंवा स्थानिक बचत गट प्रमुखांशी संपर्क साधू शकता.
ही योजना महिलांना केवळ आर्थिक मदतच देत नाही, तर त्यांना स्वतःच्या पायावर उभे राहण्याची आणि समाजाला दिशा देण्याची संधीही देते. त्यामुळे, ज्या महिलांना आपला व्यवसाय सुरू करण्याची इच्छा आहे, त्यांनी या संधीचा लाभ घ्यावा आणि आपल्या स्वप्नांना पंख द्यावेत.Women Entrepreneurship
