Dr. Machhindra Bangar : महाराष्ट्रातील शेतकरी हवामानाच्या अचूक माहितीसाठी ज्यांच्यावर मोठा विश्वास ठेवतात, ते हवामान तज्ज्ञ डॉ. मच्छिंद्र बांगर यांनी एप्रिल महिन्यासाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण असा हवामान अंदाज जाहीर केला आहे. एरवी एप्रिल महिना म्हणजे अंगाची लाहीलाही करणारी कडक उन्हे, असाच आपला समज असतो. मात्र, यावर्षी चित्र काहीसे वेगळे असून, या महिन्यावर ‘अवकाळी आणि वादळी पावसाचे’ (Unseasonal Rain) गडद सावट असल्याची शक्यता त्यांनी वर्तवली आहे.
चला तर मग, सविस्तर जाणून घेऊया डॉ. बांगर यांचा हा नवा अंदाज आणि शेतकऱ्यांसाठी दिलेल्या महत्त्वाच्या सूचना:
एप्रिलमध्ये वादळी पावसाची शक्यता का?
डॉ. बांगर यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, एप्रिल महिना हा प्रामुख्याने ‘वेस्टर्न डिस्टर्बन्स’ (Western Disturbance) म्हणजेच पश्चिमी झंझावाताच्या प्रभावाखाली असतो. उत्तर आणि पश्चिम भारतातील राज्ये—जसे की पंजाब, हरियाणा, राजस्थान, उत्तर प्रदेश आणि गुजरात—या वादळांच्या कचाट्यात येतात. त्याचे थेट पडसाद महाराष्ट्राच्या वातावरणावरही पाहायला मिळतात. परिणामी, राज्याच्या अनेक भागांत विजांचा कडकडाट, सोसाट्याचा वारा आणि गारपिटीसह अवकाळी पावसाची हजेरी लागू शकते.
शेतकऱ्यांसाठी ‘ही’ तारीख आहे अत्यंत महत्त्वाची!
सध्या राज्यभरात रब्बी हंगामातील पिकांची लगबग सुरू आहे. गहू, हरभरा यांसारखी पिके घरात आणण्याची वेळ झाली आहे. तसेच द्राक्ष बागांची आणि कांद्याची काढणीही वेगात सुरू आहे. अशा परिस्थितीत अवकाळी पाऊस आल्यास शेतकऱ्यांच्या हातातोंडाशी आलेला घास हिरावला जाऊ शकतो आणि मोठे आर्थिक नुकसान होऊ शकते.
परंतु, यात एक दिलासादायक बाब म्हणजे, ५ एप्रिल ते २० एप्रिल या काळात राज्यातील हवामान बहुतांशी कोरडे राहील, असा स्पष्ट अंदाज डॉ. बांगर यांनी दिला आहे. त्यामुळे बळीराजाने कोणताही धोका न पत्करता, आपली शेतीची आणि पिके घरात आणण्याची सर्व कामे २० एप्रिलच्या आत जलद गतीने पूर्ण करून घ्यावीत. कारण, २० एप्रिलनंतर पुन्हा एकदा हवामानात बदल होऊन पावसाळी वातावरण तयार होण्याची दाट शक्यता आहे.
यंदाचा मान्सून आणि ‘अल निनो’ची (El Nino) भीती
सध्या प्रशांत महासागरातील ‘अल निनो’च्या स्थितीवरून यंदा दुष्काळ पडेल का, अशी मोठी धास्ती शेतकऱ्यांच्या मनात निर्माण झाली आहे. मात्र, डॉ. बांगर यांनी ही भीती पूर्णपणे फेटाळून लावली आहे.
गेल्या ५० वर्षांच्या हवामानाचा आणि पावसाचा इतिहास पाहिला, तर असे दिसून येते की, अल निनोचा प्रभाव असतानाही देशात समाधानकारक पाऊस झाला आहे. त्यामुळे यावर्षी महाराष्ट्रात दुष्काळ पडणार नाही, उलट सरासरीच्या १०० टक्के पाऊस पडेल, असा अत्यंत सकारात्मक आणि आनंददायी अंदाज त्यांनी व्यक्त केला आहे.
पाण्याचे योग्य नियोजन करण्याचा सल्ला
पावसाळा सुरू होण्याआधी वाढत्या तापमानामुळे राज्यातील पाणीसाठे वेगाने कमी होऊ शकतात. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी सध्या उपलब्ध असलेल्या पाण्याचा अत्यंत काटेकोरपणे वापर करावा. तसेच, पावसाळ्याच्या सुरुवातीला जेव्हा मान्सूनपूर्व किंवा वळवाचा पाऊस पडेल, तेव्हाच गावाची आणि स्वतःची शेततळी पूर्ण भरून घ्यावीत, असा मोलाचा सल्ला त्यांनी दिला आहे.
