Smart Ration Card : महाराष्ट्रातील सार्वजनिक वितरण प्रणाली (PDS) आता पूर्णपणे डिजिटल होण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे. राज्य शासनाने पारंपरिक कागदी रेशन कार्डऐवजी क्यूआर कोड आधारित स्मार्ट शिधापत्रिका (स्मार्ट रेशन कार्ड) वाटप सुरू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. १५ ऑगस्ट २०२६ पासून राज्यातील सुमारे १.७० कोटी कुटुंबांना हे नवीन कार्ड मिळणार आहे.
स्मार्ट रेशन कार्ड म्हणजे काय?
नवीन स्मार्ट शिधापत्रिका PVC स्वरूपातील असून ती एटीएम कार्डसारखी मजबूत आणि टिकाऊ आहे. प्रत्येक कार्डवर स्वतंत्र क्यूआर कोड छापलेला असतो. हा कोड स्कॅन केल्यावर कुटुंबातील सर्व सदस्यांची माहिती, पात्रता आणि आतापर्यंत घेतलेल्या रेशनचा तपशील तत्काळ दिसतो. यामुळे रेशन दुकानांवर पडताळणी सोपी होते आणि बनावट कार्ड किंवा दुहेरी लाभ रोखण्यात मदत होते.
काही ठिकाणी याला “स्वर्गीय अजितदादा पवार लोककल्याण स्मार्ट शिधापत्रिका” असेही संबोधले जाते. कार्डावर लाभार्थ्याचे नाव, पत्ता आणि फोटो असतो. डिजिटल आवृत्ती मोबाइलवर किंवा DigiLocker मध्येही उपलब्ध राहील.
या बदलाचे फायदे
- पारदर्शकता वाढेल: क्यूआर कोड आणि आधार लिंकिंगमुळे फसवणूक आणि काळ्याबाजारीला आळा बसेल.
- सुलभता: कार्ड फाटणे किंवा गहाळ होण्याची समस्या कमी होईल. पर्स मध्ये सहज ठेवता येईल.
- जलद वितरण: दुकानदाराला स्कॅन करून बायोमेट्रिक पडताळणी करता येईल, त्यामुळे रांगा कमी होतील.
- एक राष्ट्र एक रेशन कार्ड व्यवस्थेशी सुसंगत: इतर राज्यांतही रेशन घेता येईल.
लाभार्थ्यांनी काय करावे?
ज्या कुटुंबांचे रेशन कार्ड आधीच डिजिटाइज्ड आहे, त्यांना स्मार्ट कार्ड सहज मिळेल. आधार सीडिंग आणि e-KYC पूर्ण करणे अनिवार्य आहे. सर्व कुटुंब सदस्यांचे आधार कार्ड लिंक असणे आवश्यक आहे. कार्ड मिळण्यासाठी RCMS पोर्टल (rcms.mahafood.gov.in), आपले सरकार सेवा केंद्र किंवा संबंधित अन्न व नागरी पुरवठा कार्यालयाशी संपर्क साधा.
नवीन अर्ज किंवा दुरुस्तीसाठी अधिकृत वेबसाइट किंवा स्थानिक अन्न पुरवठा कार्यालयात जा. कोणत्याही मध्यस्थाला पैसे देऊ नका. शासनाच्या अधिकृत माध्यमांद्वारेच प्रक्रिया पूर्ण करा.
महत्त्वाची सूचना
१५ ऑगस्टपासून हळूहळू वाटप सुरू होईल. कागदी कार्ड पूर्णपणे बंद होईपर्यंत दोन्ही प्रकार स्वीकारले जाऊ शकतात, पण लवकरात लवकर स्मार्ट कार्ड घेणे फायदेशीर ठरेल. अद्ययावत माहितीसाठी जिल्हा अन्न पुरवठा कार्यालय किंवा अधिकृत शासकीय पोर्टल तपासा.
ही पाऊल रेशन व्यवस्थेला अधिक पारदर्शक, कार्यक्षम आणि लाभार्थी-केंद्रित बनवण्याच्या दिशेने आहे. पात्र कुटुंबांनी वेळेवर आधार पडताळणी पूर्ण करून स्मार्ट कार्डचा लाभ घ्यावा.
