krushi avjare yojna : महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागामार्फत जागतिक बँकेच्या अर्थसहाय्याने राबविल्या जाणाऱ्या नानाजी देशमुख कृषि संजीवनी प्रकल्प (PoCRA) टप्पा-२ अंतर्गत ‘कृषी औजारे बँक’ ही महत्त्वाची योजना सुरू आहे. या योजनेचा मुख्य उद्देश गावपातळीवर आधुनिक शेती यंत्रसामग्री भाडेतत्त्वावर उपलब्ध करून देणे हा आहे. त्यामुळे अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना महागडी यंत्रे खरेदी न करताच पेरणीपासून काढणीपर्यंतची कामे सहज करता येतील. त्याचबरोबर महिला बचत गटांना स्वतःचे उत्पन्न वाढवण्याची संधीही मिळणार आहे.
योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट काय आहे?
अल्पभूधारक शेतकऱ्यांना महागडी यंत्रसामग्री खरेदी करणे आर्थिकदृष्ट्या परवडत नाही. त्यामुळे गावातच एक ‘औजारे बँक’ स्थापन करून ही यंत्रे भाडेतत्त्वावर उपलब्ध करणे, शेतीकामातील महिलांचे शारीरिक कष्ट कमी करणे आणि हवामान बदलाच्या परिस्थितीतही शेती अधिक फायदेशीर बनवणे हे योजनेचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे.
कोण पात्र आहे?
- प्रकल्प गावातील उमेद (MSRLM) किंवा माविम (MAVIM) पुरस्कृत महिला बचत गट आणि गाव संघ.
- गटाला किमान एक वर्ष पूर्ण झालेले असावे आणि सनदी लेखापालांकडून लेखापरीक्षण झालेले असावे.
- गटात वेगवेगळ्या कुटुंबातील किमान १० महिला सदस्य असणे आवश्यक.
- यापूर्वी इतर कोणत्याही शासकीय योजनेतून कृषी औजारे बँकेचा लाभ घेतलेले गट पात्र नाहीत.
- एका गावातून एकापेक्षा जास्त अर्ज आल्यास ऑनलाईन लॉटरी पद्धतीने निवड केली जाईल.
अनुदान किती मिळते?
प्रकल्प मूल्याच्या ६० टक्के अनुदान (बैंक एंडेड सबसिडी) दिले जाते. अनुदानाची कमाल मर्यादा २४ लाख रुपये आहे. प्रकल्प मूल्य ३.२० लाख रुपयांपेक्षा जास्त असल्यास बँक कर्ज घेणे बंधनकारक आहे.
कोणती अवजारे खरेदी करता येतात?
बचत गट त्यांच्या गावातील पीक पद्धतीनुसार खालील प्रकारची हवामान अनुकूल यंत्रसामग्री निवडू शकतात:
- ट्रॅक्टर
- बीबीएफ (Broad Bed Furrow) यंत्र
- बेड मेकर
- पेरणी यंत्र
- मळणी यंत्र
- ट्रॅक्टरचलित इतर अवजारे
- रोपणी व लावणी यंत्र
- मल्चिंग मशीन
- कम्बाईन हार्वेस्टर
- फवारणी पंप
ट्रॅक्टर खरेदी करायचा असल्यास त्यासोबत किमान तीन ट्रॅक्टरचलित औजारे (ज्यांचे टेस्ट रिपोर्ट उपलब्ध आहेत) खरेदी करणे आवश्यक आहे. यामुळे औजारे बँक पूर्ण सेवा देऊ शकते.
अर्ज कसा करावा?
इच्छुक महिला बचत गटांनी FPO-DBT Portal किंवा मोबाईल अॅपद्वारे ऑनलाईन अर्ज करावा. अर्जासोबत आवश्यक कागदपत्रे आणि बँक विवरणपत्र जोडणे अनिवार्य आहे.
अर्ज करण्याची शेवटची तारीख ३१ ऑगस्ट २०२६ आहे. अधिक माहितीसाठी www.ndksp.mahapocra.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्या.
ही योजना केवळ यंत्रसामग्री उपलब्ध करून देत नाही, तर गावातील महिला गटांना उद्योजक बनवण्याची संधीही देते. शेतकऱ्यांना माफक दरात यंत्रे भाड्याने मिळतील आणि गटांना नियमित उत्पन्न मिळेल. ज्या गावात ही योजना लागू आहे, तेथील पात्र बचत गटांनी वेळेवर अर्ज करावा आणि या संधीचा पूर्ण फायदा घ्यावा.
