Krushi Avajare Bank Yojana : महाराष्ट्रातील ग्रामीण महिलांना शेती व्यवसायात सक्षम करण्यासाठी सरकारने एक मोठी संधी उपलब्ध करून दिली आहे. नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प टप्पा-२ (PoCRA 2.0) अंतर्गत गावपातळीवर कृषी अवजारे बँक स्थापन करण्यासाठी महिला बचत गटांना प्रकल्प खर्चाच्या ६० टक्के, कमाल २४ लाख रुपयांपर्यंत अनुदान मिळणार आहे. ही योजना केवळ अनुदान देण्यापुरती मर्यादित नसून, महिलांना आधुनिक शेती यंत्रसामग्री भाड्याने देऊन उत्पन्न वाढवण्याची संधी निर्माण करणारी आहे.
पोकरा २.० म्हणजे काय?
जागतिक बँकेच्या सहकार्याने महाराष्ट्र शासन राबवत असलेला हा प्रकल्प हवामान अनुकूल शेतीला चालना देण्यासाठी आखण्यात आला आहे. राज्यातील २१ जिल्ह्यांतील सुमारे ७२०१ गावांमध्ये हा प्रकल्प लागू आहे. या टप्प्यात शेतीच्या यांत्रिकीकरणाला विशेष प्राधान्य देण्यात आले आहे. त्यासाठीच गावपातळीवर कृषी अवजारे बँक स्थापन करण्याचा निर्णय घेण्यात आला.
कोणाला मिळणार लाभ?
या योजनेचा लाभ खालील गटांना मिळू शकतो:
- उमेद (MSRLM) किंवा माविम (MAVIM) अंतर्गत नोंदणीकृत महिला बचत गट
- गाव संघ (Village Association)
महत्त्वाच्या अटी:
- बचत गटात किमान १० सदस्य असावेत.
- एकाच कुटुंबातील एकापेक्षा जास्त सदस्य नसावेत.
- गटाला किमान एक वर्ष पूर्ण झालेले असावे आणि सनदी लेखापालांचे लेखापरीक्षण झालेले असावे.
- प्रकल्प गावातील गटच पात्र असतील.
- एका गावातून फक्त एकाच गटाला निवडले जाईल. अनेक अर्ज आल्यास लॉटरी पद्धतीने निवड होईल.
FPC किंवा वैयक्तिक शेतकरी या योजनेसाठी अर्ज करू शकत नाहीत.
अनुदान किती मिळेल?
- प्रकल्प खर्चाच्या ६० टक्के अनुदान (Bank-ended Subsidy).
- कमाल अनुदान मर्यादा: २४ लाख रुपये.
- ३.२० लाखांपेक्षा जास्त प्रकल्प असल्यास बँक कर्ज घेणे बंधनकारक आहे.
- ट्रॅक्टर, ट्रॅक्टरचलित अवजारे, बीबीएफ यंत्र, पेरणी यंत्र, मल्चिंग मशीन, कम्बाईन हार्वेस्टर, फवारणी यंत्रे आणि इतर हवामान अनुकूल यंत्रसामग्री खरेदी करता येईल.
ही यंत्रसामग्री गावातील इतर शेतकऱ्यांना भाड्याने देऊन बचत गट नियमित उत्पन्न मिळवू शकतो. त्यामुळे महिलांना आर्थिक सक्षमतेबरोबरच गावातील शेतीचे आधुनिकीकरणही होईल.
अर्ज कसा करावा?
अर्ज पूर्णपणे ऑनलाइन आहेत. अधिकृत पोर्टलवर (ndksp.mahapocra.gov.in किंवा संबंधित DBT पोर्टल) गट नोंदणी करून अर्ज भरता येतो. आवश्यक कागदपत्रे, बँक विवरणपत्र आणि गटाची माहिती अपलोड करावी लागते. अर्जाची अंतिम तारीख संबंधित अधिकृत जाहिरातीनुसार तपासावी (काही ठिकाणी ऑगस्ट २०२६ पर्यंत सूचित केले आहे).
अधिक माहितीसाठी स्थानिक कृषी अधिकारी, उमेद/माविम कार्यालय किंवा अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या.
महिलांसाठी ही योजना का महत्त्वाची आहे?
पारंपरिक शेतीत महिलांची भूमिका मोठी असूनही त्यांच्याकडे यंत्रसामग्रीची कमतरता राहते. या योजनेमुळे बचत गट स्वतःचे अवजारे बँक उभारू शकतात, भाडे मिळवू शकतात आणि गावातील इतर शेतकऱ्यांनाही स्वस्त दरात यंत्रे उपलब्ध करून देऊ शकतात. यामुळे महिलांचे उत्पन्न वाढेल, स्वयंरोजगार निर्माण होईल आणि गावाचा एकूण विकास होईल.
जर तुमच्या गावात पात्र महिला बचत गट असेल तर ही संधी गमावू नका. वेळेत अर्ज करा आणि आधुनिक शेतीच्या दिशेने एक ठोस पाऊल टाका.
