PM-Kisan update : पंतप्रधान किसान सन्मान निधी योजना (PM-Kisan) ही केंद्र सरकारची शेतकऱ्यांसाठी सर्वात महत्त्वाची योजना आहे. या योजनेतून प्रत्येक पात्र शेतकऱ्याला वर्षाला ६ हजार रुपये मदत मिळते. ही रक्कम तीन हप्त्यांत विभागून दिली जाते – प्रत्येक चार महिन्यांनी २ हजार रुपये थेट बँक खात्यात जमा होतात.
आतापर्यंत २३ हप्ते शेतकऱ्यांच्या खात्यात पोहोचले आहेत. २४ वा हप्ता लवकरच येणार असल्याची चर्चा सुरू आहे. पण हप्ता मिळण्यासाठी फक्त नाव नोंदणी करून भागणार नाही. सरकारने स्पष्ट केले आहे की तीन महत्त्वाच्या प्रक्रिया पूर्ण न केल्यास हप्ता अडू शकतो किंवा पूर्णपणे थांबू शकतो.
१. जमिनीची माहिती अचूक आणि अद्ययावत असणे आवश्यक
पीएम किसानमध्ये जमिनीची नोंद (Land Seeding) अत्यंत महत्त्वाची आहे. शेतकऱ्याच्या जमिनीची माहिती योजनेच्या नोंदींमध्ये बरोबर आणि पूर्ण असणे गरजेचे आहे. जमिनीच्या रेकॉर्डमध्ये चुका असतील किंवा माहिती अपूर्ण असेल तर हप्ता थांबवला जाऊ शकतो. सरकारने सांगितले आहे की जमिनीचे आधार बीजारोपण (Land Seeding) ही योजनेचा लाभ घेण्यासाठी अनिवार्य अट आहे.
२. आधार आणि बँक खाते जोडणे (Aadhaar-Bank Linking)
पीएम किसानचा पैसा थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) पद्धतीने आधारशी जोडलेल्या बँक खात्यातच जातो. जर तुमचे बँक खाते आधारशी लिंक नसेल तर हप्ता अडकू शकतो. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये सरकारने लोकसभेत सांगितले की सुमारे ३० लाख १८ हजार शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यांचे आधार बीजारोपण अजून प्रलंबित आहे. यापैकी उत्तर प्रदेशात १० लाख ४४ हजारांहून अधिक आणि बिहारमध्ये सुमारे १ लाख ३९ हजार प्रकरणे होती.
३. ई-केवायसी (e-KYC) पूर्ण करणे
सर्वात महत्त्वाची आणि सध्या सर्वाधिक अडचण आणणारी प्रक्रिया म्हणजे ई-केवायसी. सरकारने सर्व लाभार्थ्यांसाठी ई-केवायसी अनिवार्य केली आहे. शेतकरी पीएम किसानच्या अधिकृत वेबसाइटवर OTP द्वारे ई-केवायसी पूर्ण करू शकतात. बायोमेट्रिक किंवा फेस ऑथेंटिकेशनची सुविधाही उपलब्ध आहे. ऑनलाइन अडचण आल्यास जवळच्या CSC (कॉमन सर्विस सेंटर) केंद्रातूनही काम पूर्ण करता येते.
किती शेतकऱ्यांचे हप्ते अडकले आहेत?
सरकारने संसदेत दिलेल्या माहितीनुसार:
- जमीन पेरणीशी संबंधित सुमारे १६ लाख ५२ हजार ३७९ लाभार्थी
- आधार-बँक पेरणीशी संबंधित सुमारे २३ लाख ५३ हजार ७४८ लाभार्थी
- ई-केवायसीशी संबंधित सुमारे ३२ लाख ९४ हजार ६०९ लाभार्थी
या कारणांमुळे त्यांच्या हप्त्यांवर परिणाम झाला आहे. यावरून स्पष्ट होते की फक्त नोंदणी करून भागणार नाही. नोंदी अद्ययावत ठेवणे आणि पडताळणी पूर्ण करणेही तितकेच आवश्यक आहे.
पुढचा हप्ता अडू नये म्हणून काय करावे?
जर तुमचा २ हजार रुपयांचा हप्ता अजून आला नसेल तर ताबडतोब पीएम किसान पोर्टलवर जाऊन “तुमची स्थिती जाणून घ्या” (Know Your Status) पर्याय तपासा. तिथे तुम्हाला हप्त्याची स्थिती, बँकेचे नाव, UTR क्रमांक आणि जमा होण्याची तारीख दिसते. त्याचबरोबर ई-केवायसी, आधार-बँक लिंकिंग आणि जमीन पेरणीची स्थितीही तपासा. कोणतीही प्रक्रिया अपूर्ण असेल तर ती लगेच पूर्ण करा.
शेतकऱ्यांनो, पुढचा हप्ता वेळेवर मिळावा यासाठी हे तीन काम आत्ताच पूर्ण करा. प्रक्रिया पूर्ण केल्यानंतरही समस्या राहिल्यास जवळच्या CSC केंद्राशी किंवा पीएम किसान हेल्पलाइनशी संपर्क साधा.
