lek ladki yojana : महाराष्ट्र शासनाची लेक लाडकी योजना आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबातील मुलींच्या शिक्षण आणि भविष्यासाठी मोठा आधार ठरत आहे. विशेषतः बुलढाणा जिल्ह्यात या योजनेला चांगला प्रतिसाद मिळाला आहे. जिल्ह्यात सुमारे १४,६२० कुटुंबांनी नोंदणी केली असून त्यापैकी १२,३०० हून अधिक कुटुंबांना योजनेचा प्रत्यक्ष लाभ मिळाला आहे. मुलींच्या जन्मापासून शिक्षणापर्यंत टप्प्याटप्प्याने आर्थिक मदत मिळत असल्याने अनेक कुटुंबांना दिलासा मिळत आहे.
ही योजना १ एप्रिल २०२३ पासून लागू करण्यात आली आहे. पूर्वीची ‘माझी कन्या भाग्यश्री’ योजना रद्द करून नव्या स्वरूपात ‘लेक लाडकी’ योजना सुरू करण्यात आली. मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन देणे, बालविवाह रोखणे आणि मुलींचे सक्षमीकरण करणे हे या योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट आहे.
योजनेतून किती लाभ मिळतो?
पात्र मुलीला एकूण १ लाख १ हजार रुपये टप्प्याटप्प्याने दिले जातात:
- मुलीच्या जन्मानंतर – ५,००० रुपये
- इयत्ता पहिलीत प्रवेश झाल्यावर – ६,००० रुपये
- इयत्ता सहावीत प्रवेश झाल्यावर – ७,००० रुपये
- इयत्ता अकरावीत प्रवेश झाल्यावर – ८,००० रुपये
- मुलीचे वय १८ वर्षे पूर्ण झाल्यावर – ७५,००० रुपये
ही रक्कम थेट लाभार्थ्याच्या बँक खात्यात Direct Benefit Transfer (DBT) द्वारे जमा केली जाते.
कोण पात्र आहे?
- मुलगी १ एप्रिल २०२३ रोजी किंवा त्यानंतर जन्मलेली असावी.
- कुटुंबाकडे पिवळे किंवा केशरी रेशन कार्ड असावे.
- कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न १ लाख रुपयांपेक्षा जास्त नसावे.
- कुटुंब महाराष्ट्र राज्याचे रहिवासी असावे.
- एक किंवा दोन मुलींना योजना लागू आहे. एक मुलगा आणि एक मुलगी असल्यास मुलीला लाभ मिळतो.
- काही टप्प्यांवर कुटुंब नियोजन प्रमाणपत्र आवश्यक असते.
आवश्यक कागदपत्रे
अर्ज करताना खालील कागदपत्रे तयार ठेवा:
- मुलीचा जन्म दाखला
- पिवळे किंवा केशरी रेशन कार्ड
- कुटुंब प्रमुखाचा उत्पन्न दाखला (तहसीलदार किंवा सक्षम अधिकारी यांचा)
- मुलीचे आणि पालकांचे आधार कार्ड (पहिले हप्ता घेताना मुलीचे आधार कार्ड अनिवार्य नसते)
- बँक पासबुकच्या पहिल्या पानाची छायांकित प्रत (आधार लिंक असलेले खाते)
- संबंधित टप्प्यासाठी शाळेचा बोनाफाईड / प्रवेश दाखला
- काही टप्प्यांवर कुटुंब नियोजन प्रमाणपत्र
- अंतिम हप्त्यासाठी मतदार यादीत नाव असल्याचा पुरावा आणि अविवाहित असल्याचे स्वयंघोषणापत्र
अर्ज कसा करावा?
सध्या अर्ज प्रक्रिया सुलभ करण्यात आली आहे. ‘आपले सरकार’ पोर्टलवरून किंवा स्थानिक अंगणवाडी, महिला व बालविकास कार्यालय, तालुका कार्यालयातून अर्ज करता येतो. पूर्वी वगळलेल्या पात्र मुलींसाठी १५ ऑगस्ट २०२७ पर्यंत अर्ज करण्याची मुभा देण्यात आली आहे. एकदा नोंदणी झाल्यानंतर पुढील हप्ते मिळवण्यासाठी वेगळे अर्ज करण्याची गरज नाही, अशी सुविधाही देण्यात आली आहे.
बुलढाणा जिल्ह्यातील स्थिती
बुलढाणा जिल्ह्यात या योजनेला चांगला प्रतिसाद मिळाला आहे. १४ हजाराहून अधिक कुटुंबांनी नोंदणी केली असून १२ हजाराहून अधिक कुटुंबांना लाभ मिळाला आहे. तालुका स्तरावरून अनेक अर्ज आयुक्त कार्यालयाकडे ऑनलाइन पाठवण्यात आले आहेत. मुलींच्या शिक्षणासाठी आर्थिक मदत मिळाल्याने ग्रामीण आणि शहरी भागातील अनेक कुटुंबांना दिलासा मिळत आहे.
महत्त्वाच्या सूचना
- सर्व कागदपत्रे अद्ययावत आणि सत्य असावीत.
- बँक खाते आधार कार्डशी जोडलेले असावे.
- स्थानिक महिला व बालविकास कार्यालय किंवा अंगणवाडी सेविकेकडून अद्ययावत माहिती घ्या.
- खोटी कागदपत्रे सादर केल्यास लाभ रद्द होऊ शकतो.
लेक लाडकी योजना मुलींच्या शिक्षण आणि भविष्यासाठी खरोखरच मदतगार ठरत आहे. पात्र कुटुंबांनी लवकरात लवकर अर्ज करावा आणि मुलींच्या शिक्षणाला चालना द्यावी. अधिक माहितीसाठी जवळच्या अंगणवाडी केंद्र किंवा महिला व बालविकास कार्यालयाशी संपर्क साधा.
