biyane anudan : शेतकऱ्यांनो, रब्बी हंगामात मसूर आणि हरभरा लागवडीसाठी चांगली बातमी आहे. केंद्र सरकारने कडधान्य आत्मनिर्भरता अभियान (Mission for Aatmanirbharta in Pulses) अंतर्गत प्रमाणित बियाण्यांवरील अनुदानात मोठी वाढ केली आहे. आता मसूर (लेंटिल) बियाण्याला प्रति क्विंटल जास्तीत जास्त ₹१२,००० तर हरभरा (चना) बियाण्याला प्रति क्विंटल ₹६,००० पर्यंत अनुदान मिळणार आहे.
ही सुधारित मार्गदर्शक तत्त्वे २८ ऑगस्ट २०२६ पासून लागू झाली आहेत. यामुळे नवीन आणि सुधारित जातींच्या बियाण्यांची किंमत शेतकऱ्यांसाठी खूप कमी होणार आहे. कडधान्य उत्पादनात वाढ होऊन देशाला कडधान्यात आत्मनिर्भर बनवण्याचे उद्दिष्ट साध्य करणे हा यामागचा उद्देश आहे.
अनुदानाचे नवे दर काय आहेत?
नवीन नियमांनुसार अनुदान खालीलप्रमाणे आहे:
- मसूर, तूर आणि उडीद (शेवटच्या ५ वर्षांत प्रसिद्ध झालेल्या नवीन वाणांसाठी): बियाण्याच्या किमतीच्या १०० टक्के अनुदान, कमाल मर्यादा ₹१२,००० प्रति क्विंटल.
- हरभरा आणि इतर कडधान्ये: ७५ टक्के अनुदान किंवा कमाल ₹६,००० प्रति क्विंटल (जे कमी असेल ते).
५ ते १० वर्षे जुने वाणांसाठी अनुदान थोडे कमी आहे (मसूर-तूर-उडीदसाठी ७५ टक्के किंवा ₹९,००० पर्यंत, तर हरभऱ्यासाठी ५० टक्के किंवा ₹४,००० पर्यंत). याआधी अनुदान कमी होते, त्यामुळे शेतकऱ्यांना आता जास्त बचत होईल.
कोणाला मिळेल लाभ?
- प्रमाणित (Certified) बियाणे खरेदी करणारे शेतकरी.
- विशेषतः नवीन आणि हवामान प्रतिरोधक वाण वापरणारे.
- राज्य कृषी विभाग, महाबीज किंवा अधिकृत वितरकांकडून बियाणे घेणारे.
लहान आणि सीमांत शेतकऱ्यांना प्राधान्य दिले जाते. एका शेतकऱ्याला साधारणतः १ हेक्टरपर्यंत क्षेत्रासाठी लाभ मिळतो (राज्यानुसार फरक असू शकतो).
अर्ज कसा करायचा?
बहुतांश राज्यांमध्ये (विशेषतः महाराष्ट्रात) अर्ज महाडीबीटी पोर्टल किंवा स्थानिक कृषी कार्यालयामार्फत होतात. काही ठिकाणी महाबीजच्या अधिकृत विक्रेत्यांकडे थेट अर्ज करता येतो.
सामान्य पायऱ्या:
- जवळच्या तालुका कृषी अधिकारी कार्यालय, कृषी सहाय्यक किंवा महाबीज वितरकाकडे संपर्क साधा.
- ७/१२ उतारा, ८-अ, आधार कार्ड, फार्मर आयडी आणि मोबाइल नंबर घेऊन जा.
- ऑनलाइन असल्यास mahadbt.maharashtra.gov.in (किंवा तुमच्या राज्याच्या पोर्टल) वर नोंदणी करा आणि बियाणे अनुदान घटक निवडा.
- आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा किंवा सादर करा.
- अनुदान वजा जाता उर्वरित रक्कम भरा आणि बियाणे घ्या.
“प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य” या तत्त्वावर वितरण होते. लवकर अर्ज केल्यास बियाणे मिळण्याची शक्यता जास्त असते.
आवश्यक कागदपत्रे
- ७/१२ आणि ८-अ चे अद्ययावत उतारे
- आधार कार्ड
- फार्मर आयडी
- बँक पासबुक (काही प्रकरणांत)
- मोबाइल नंबर
शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाच्या सूचना
नवीन वाण वापरल्याने उत्पादन १५-२० टक्क्यांपर्यंत वाढू शकते. अनुदानित बियाणे फक्त अधिकृत संस्थांकडूनच घ्या, जेणेकरून गुणवत्ता सुनिश्चित होईल. सविस्तर माहितीसाठी स्थानिक कृषी विभाग, केव्हीके किंवा अधिकृत पोर्टल तपासा. दर आणि उपलब्धता जिल्ह्यानुसार थोडी वेगळी असू शकते.
ही योजना कडधान्य उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी खरोखरच फायदेशीर आहे. मसूर आणि हरभरा लागवड करणार असाल तर आजच जवळच्या अधिकाऱ्यांकडे संपर्क साधून अर्ज प्रक्रिया सुरू करा. कमी खर्चात चांगले बियाणे मिळाल्याने उत्पादन वाढेल आणि उत्पन्नही सुधारेल.
