lek ladki yojana : महाराष्ट्र शासनाची लेक लाडकी योजना मुलींच्या जन्मापासून ते वयाची १८ वर्षे पूर्ण होईपर्यंत आर्थिक मदत देणारी महत्त्वाची योजना आहे. अनेक पालकांना या योजनेबद्दल प्रश्न पडतात – कोणाला लाभ मिळेल, किती रक्कम कशी मिळेल आणि अर्जासाठी कोणती कागदपत्रे लागतील. या लेखात संपूर्ण माहिती सोप्या भाषेत दिली आहे.
योजना का सुरू झाली?
पूर्वीची माझी कन्या भाग्यश्री योजना बंद करून १ एप्रिल २०२३ पासून लेक लाडकी योजना सुरू करण्यात आली. मुलींच्या जन्माचे प्रमाण वाढवणे, शिक्षणाला प्रोत्साहन देणे आणि कुटुंबांना आर्थिक आधार देणे हे या योजनेचे मुख्य उद्देश आहेत. ही योजना सध्याही सुरू आहे आणि ऑनलाइन अर्ज स्वीकारले जात आहेत.
एकूण लाभ किती आणि कसा मिळतो?
पात्र मुलीला एकूण ₹१,०१,००० चा लाभ टप्प्याटप्प्याने मिळतो. एकदाच पूर्ण रक्कम मिळत नाही. टप्पे खालीलप्रमाणे आहेत:
- मुलीचा जन्म झाल्यानंतर: ₹५,०००
- इयत्ता पहिलीत प्रवेश घेतल्यानंतर: ₹६,०००
- इयत्ता सहावीत प्रवेश घेतल्यानंतर: ₹७,०००
- इयत्ता अकरावीत प्रवेश घेतल्यानंतर: ₹८,०००
- वयाची १८ वर्षे पूर्ण झाल्यानंतर (अविवाहित असताना): ₹७५,०००
ही रक्कम थेट लाभार्थीच्या किंवा आईच्या बँक खात्यात जमा केली जाते.
कोण पात्र आहे?
- मुलीचा जन्म १ एप्रिल २०२३ रोजी किंवा त्यानंतर झालेला असावा. यापूर्वी जन्मलेल्या मुलींना या योजनेचा लाभ मिळत नाही.
- कुटुंबाकडे पिवळे किंवा केशरी रेशन कार्ड असावे.
- कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹१ लाख किंवा त्यापेक्षा कमी असावे.
- कुटुंब महाराष्ट्र राज्याचे कायमस्वरूपी रहिवासी असावे.
- एका कुटुंबातील एक किंवा दोन मुलींना लाभ मिळतो. एक मुलगा आणि एक मुलगी असल्यास मुलीला लाभ मिळतो.
- काही टप्प्यांसाठी (विशेषतः दुसऱ्या अपत्याबाबत) कुटुंब नियोजन प्रमाणपत्र आवश्यक असते.
अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रे
अर्ज भरताना खालील कागदपत्रे तयार ठेवा:
- मुलीचे जन्म प्रमाणपत्र
- मुलीचे, आईचे आणि वडिलांचे आधार कार्ड (वडील मयत असल्यास मृत्यू प्रमाणपत्र)
- पिवळे किंवा केशरी रेशन कार्ड
- उत्पन्न प्रमाणपत्र (वार्षिक उत्पन्न ₹१ लाखाच्या आत दाखवणारे)
- रहिवासी / अधिवास प्रमाणपत्र (डोमिसिल)
- आधार लिंक असलेले बँक पासबुक (आई किंवा मुलीच्या नावे)
- संबंधित टप्प्यासाठी शाळेचे बोनाफाईड प्रमाणपत्र (शिक्षण सुरू झाल्यानंतर)
कागदपत्रे साफ आणि अद्ययावत असावीत. काही ठिकाणी डिजिलॉकरमधून थेट अपलोड करता येते.
अर्ज कुठे आणि कसा करायचा?
सध्या अर्ज महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलवरून ऑनलाइन भरावा लागतो. पोर्टलवर लॉगिन करून लेक लाडकी योजना निवडा, कागदपत्रे अपलोड करा आणि अर्ज सबमिट करा. अर्ज मंजूर झाल्यानंतर पुढील टप्प्यांचे लाभही संबंधित कागदपत्रे सादर करून मिळतात. नवीन जन्मलेल्या मुलींसाठी शक्य तितक्या लवकर अर्ज करा.
महत्वाच्या टिप्स
- उत्पन्न प्रमाणपत्र आणि रेशन कार्ड अद्ययावत ठेवा.
- आधार कार्ड बँक खात्याशी लिंक असल्याची खात्री करा.
- अर्ज भरताना सर्व माहिती अचूक भरा. चुकीची माहिती अर्ज नाकारला जाण्याचे कारण ठरू शकते.
- कोणत्याही शंका असल्यास जवळच्या अंगणवाडी सेविका किंवा बाल विकास प्रकल्प कार्यालयाशी संपर्क साधा.
लेक लाडकी योजना मुलींच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी शासनाचा महत्त्वाचा प्रयत्न आहे. पात्र असलेल्या कुटुंबांनी वेळेवर अर्ज करून या लाभाचा लाभ घ्यावा. अधिक अद्ययावत माहितीसाठी अधिकृत महाडीबीटी पोर्टल किंवा स्थानिक कार्यालयाशी संपर्क साधा.
