Farmer Loan Waiver : महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी ‘पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमुक्ती योजना २०२६’ ही मोठी आशेची किरण ठरली आहे. या योजनेअंतर्गत थकबाकीदार शेतकऱ्यांना दोन लाख रुपयांपर्यंत कर्जमाफी मिळत आहे. मात्र नियमितपणे कर्ज फेडणाऱ्या सुमारे २३ ते २४ लाख शेतकऱ्यांच्या बाबतीत अजूनही चर्चा सुरू आहे. त्यांना फक्त ५० हजार रुपयांचे प्रोत्साहन अनुदान मिळणार आहे की त्यांनाही दोन लाखांचा लाभ मिळेल? या प्रश्नावर शेतकरी आणि शेतकरी संघटनांमध्ये मोठी चर्चा सुरू आहे.
नियमित कर्ज फेडणाऱ्या शेतकऱ्यांची स्थिती काय आहे?
राज्यातील अनेक शेतकरी दरवर्षी पीक कर्ज घेतात आणि मुदतीत परतफेड करतात. जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँका, राष्ट्रीयकृत बँका किंवा सहकारी संस्थांकडून कर्ज घेतलेले हे शेतकरी बँकिंग व्यवस्था व्यवस्थित चालू ठेवतात. त्यांना सध्या प्रोत्साहनपर अनुदान म्हणून कमाल ५० हजार रुपये मिळण्याची तरतूद आहे.
जर शेतकऱ्याचे कर्ज ५० हजारांपेक्षा कमी असेल तर त्याला त्याच्या कर्ज रकमेएवढेच अनुदान मिळते. म्हणजेच ४० हजार रुपयांचे कर्ज असेल तर ४० हजारच मिळतील. यामुळे नियमित कर्ज फेडणाऱ्या शेतकऱ्यांमध्ये नाराजी आहे. त्यांना वाटते की थकबाकीदारांना दोन लाखांपर्यंत माफी मिळते, तर प्रामाणिक शेतकऱ्यांना फक्त ५० हजार का?
२०१७ आणि २०१९ च्या कर्जमाफी योजनांमध्येही नियमित कर्ज फेडणाऱ्यांना प्रोत्साहन अनुदान दिले गेले होते. त्यावेळीही रक्कम कमी होती. यावेळीही तसाच अनुभव येत असल्याचे शेतकरी सांगतात.
सरकारने काय निर्णय घेतले आहेत?
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी जुलै २०२६ मध्ये काही महत्त्वाचे बदल जाहीर केले. महात्मा ज्योतिराव फुले कर्जमाफी योजनेतील जुन्या लाभार्थ्यांसाठी प्रोत्साहन मर्यादा ५० हजारांवरून दोन लाखांपर्यंत वाढवण्यात आली. तसेच २०२६-२७ या वर्षात कर्ज फेडण्याची अटही शिथिल करण्यात आली. आता मागील तीन वर्षांपैकी किमान दोन वर्षे नियमित कर्ज फेडलेल्या शेतकऱ्यांनाही लाभ मिळू शकतो.
मात्र सर्वसामान्य नियमित कर्जदारांसाठी अजूनही ५० हजारांची मर्यादा कायम असल्याचे दिसते. शेतकरी संघटना आणि काही नेते याबाबत सातत्याने मागणी करत आहेत की नियमित कर्ज फेडणाऱ्यांनाही दोन लाखांचे प्रोत्साहन अनुदान मिळावे. काही संघटनांनी यासाठी आंदोलनाची तयारीही दर्शवली आहे.
योजनेची सध्याची स्थिती
योजनेच्या पहिल्या टप्प्यात सुमारे १७ लाख शेतकऱ्यांची यादी जाहीर झाली आहे. ई-केवायसी आणि आधार प्रमाणीकरणाची प्रक्रिया सुरू आहे. ज्या शेतकऱ्यांनी हे पूर्ण केले आहे त्यांच्या खात्यात पैसे जमा होण्यास सुरुवात झाली आहे. एकूण योजनेसाठी सरकारने मोठी तरतूद केली असून सुमारे ५६ लाख शेतकऱ्यांना याचा फायदा होण्याची अपेक्षा आहे.
शेतकऱ्यांनी काय करावे?
- आपले नाव यादीत आहे का ते तपासा.
- ई-केवायसी आणि आधार लिंकिंग लवकरात लवकर पूर्ण करा.
- बँक किंवा कृषी विभाग अधिकाऱ्यांकडे संपर्क साधा.
- नियमित कर्ज फेडणाऱ्यांसाठी प्रोत्साहन अनुदानाबाबत अधिकृत अपडेट्स पाहत रहा.
शेतकऱ्यांची मागणी स्पष्ट आहे – प्रामाणिक कर्ज फेडणाऱ्यांनाही योग्य प्रोत्साहन मिळावे. सरकारने याबाबत आणखी निर्णय घेतले तर लाखो शेतकऱ्यांना दिलासा मिळेल.
