petrol export Tax : केंद्र सरकारने पेट्रोल आणि डिझेलच्या निर्यातीवर आकारण्यात येणाऱ्या विंडफॉल टॅक्स (Windfall Tax) मध्ये पुन्हा वाढ करण्याचा निर्णय घेतला आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारातील कच्च्या तेलाच्या किमतीतील चढ-उतार आणि देशांतर्गत इंधनाचा पुरेसा साठा कायम ठेवण्याच्या उद्देशाने हा निर्णय घेण्यात आला आहे.
नवीन अधिसूचनेनुसार, पेट्रोलच्या निर्यातीवरील कर प्रति लिटर ₹3.50 करण्यात आला आहे. तसेच डिझेलच्या निर्यातीवरील विंडफॉल टॅक्स प्रति लिटर ₹24 इतका वाढवण्यात आला आहे. हे सुधारित दर तत्काळ लागू करण्यात आले आहेत.
विंडफॉल टॅक्स म्हणजे काय?
विंडफॉल टॅक्स हा असा कर आहे जो कंपन्यांना अचानक मिळणाऱ्या अतिरिक्त किंवा अनपेक्षित नफ्यावर लावला जातो. आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती झपाट्याने वाढल्यास तेल कंपन्यांना मोठा नफा मिळू शकतो. अशा परिस्थितीत सरकार हा अतिरिक्त नफा कराच्या माध्यमातून नियंत्रित करण्याचा प्रयत्न करते.
यामुळे सरकारला महसूल मिळण्याबरोबरच देशांतर्गत बाजारात इंधनाचा पुरवठा सुरळीत ठेवण्यास मदत होते.
सरकारने हा निर्णय का घेतला?
गेल्या काही काळात जागतिक स्तरावर कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये अस्थिरता वाढली आहे. अशा परिस्थितीत देशातील इंधनाचा पुरवठा कमी होऊ नये आणि तेल कंपन्यांकडून होणाऱ्या अतिरिक्त नफ्यावर नियंत्रण ठेवता यावे, यासाठी केंद्र सरकारने विंडफॉल टॅक्समध्ये वाढ केली आहे.
पेट्रोल आणि डिझेलच्या किंमतींवर परिणाम होणार का?
या निर्णयाचा परिणाम मुख्यतः निर्यातीवर होणार आहे. देशांतर्गत विक्रीसाठी पेट्रोल आणि डिझेलवरील करात कोणताही बदल करण्यात आलेला नाही. त्यामुळे सामान्य नागरिकांसाठी पेट्रोल आणि डिझेलच्या किरकोळ दरांमध्ये या निर्णयामुळे तात्काळ बदल होण्याची शक्यता कमी मानली जात आहे.
तेल कंपन्यांवर काय परिणाम होईल?
निर्यात करणाऱ्या रिफायनिंग कंपन्यांना आता वाढीव कर भरावा लागणार असल्याने त्यांच्या निर्यात नफ्यावर काही प्रमाणात परिणाम होऊ शकतो. मात्र सरकारचा उद्देश देशांतर्गत बाजारात इंधनाची उपलब्धता कायम ठेवणे आणि अतिरिक्त नफ्यावर नियंत्रण ठेवणे हा असल्याचे मानले जाते.
केंद्र सरकारने पेट्रोल आणि डिझेल निर्यातीवरील विंडफॉल टॅक्समध्ये वाढ करून ऊर्जा क्षेत्रातील कर धोरणात महत्त्वाचा बदल केला आहे. पेट्रोलवरील निर्यात कर ₹3.50 प्रति लिटर, तर डिझेलवरील कर ₹24 प्रति लिटर करण्यात आला आहे. या निर्णयाचा थेट परिणाम निर्यात करणाऱ्या कंपन्यांवर होणार असून, देशांतर्गत ग्राहकांसाठी सध्या पेट्रोल-डिझेलच्या किरकोळ दरांमध्ये कोणताही तात्काळ बदल अपेक्षित नाही. पुढील काळात जागतिक कच्च्या तेलाच्या किमती आणि सरकारी धोरणांनुसार या करांमध्ये पुन्हा बदल होऊ शकतो.
