LiveStock Insurance Scheme : महाराष्ट्रातील पशुपालक शेतकऱ्यांसाठी आनंदाची बातमी आहे. राष्ट्रीय पशुधन अभियान (National Livestock Mission) अंतर्गत राज्यात पशुधन विमा योजना राबविण्यास शासनाने प्रशासकीय व वित्तीय मान्यता दिली आहे. आता अर्ज प्रक्रिया सुरू झाली असून, अपघात, नैसर्गिक आपत्ती किंवा रोगामुळे जनावरांचा मृत्यू झाल्यास पशुपालकांना आर्थिक संरक्षण मिळणार आहे.
या योजनेमुळे शेतकऱ्यांना मोठा दिलासा मिळणार आहे. पूर्वी विमा हप्ता जास्त असताना आता शासनाकडून ८५ टक्के अनुदान मिळणार आहे. लाभार्थी पशुपालकाला फक्त १५ टक्के हिस्सा भरावा लागेल. Agriculture Insurance Company of India Ltd. (AIC) या कंपनीमार्फत ही योजना राबविली जात आहे.
योजनेचे मुख्य फायदे आणि विमा संरक्षण रक्कम
जनावरांचा मृत्यू झाल्यास खालीलप्रमाणे कमाल भरपाई मिळेल:
- दुधाळ गाय (देशी/संकरित): ७०,००० रुपये
- दुधाळ म्हैस: ८०,००० रुपये
- बैल: ७०,००० रुपये
- रेडा: ८०,००० रुपये
- शेळी किंवा मेंढी: ७,००० रुपये
एका कुटुंबाला कमाल १० पशुधनासाठी अनुदानित विमा मिळू शकतो. त्यापेक्षा जास्त जनावरे असल्यास अतिरिक्त विमा हप्ता पूर्णपणे पशुपालकाने भरावा लागेल.
विमा हप्ता कसा मोजला जातो?
विमा कालावधी एक, दोन किंवा तीन वर्षांसाठी घेता येतो. AIC ने निश्चित केलेले प्रीमियम दर खालीलप्रमाणे आहेत:
- १ वर्ष: ४.३०%
- २ वर्षे: ७.५०%
- ३ वर्षे: १०.५०%
उदाहरण घेऊया. एखाद्या गाईची विमा रक्कम ७०,००० रुपये असेल तर एक वर्षासाठी एकूण हप्ता सुमारे ३,०१० रुपये येईल. त्यापैकी ८५% (सुमारे २,५५८.५० रुपये) केंद्र व राज्य शासन भरेल. पशुपालकाला फक्त १५% म्हणजे सुमारे ४५१.५० रुपये भरावे लागतील. दोन किंवा तीन वर्षांच्या विम्यासाठीही अनुदान तसेच लागू राहील.
कोणते जनावरे पात्र आहेत आणि अटी काय?
- देशी किंवा संकरित दुधाळ गाय, म्हैस, बैल, रेडा, शेळी आणि मेंढी यांचा समावेश आहे.
- जनावरांना १२ अंकी इअर टॅग असणे आवश्यक आहे. भारताच्या राष्ट्रीय पशुधन प्रणाली (Bharat Pashudhan System) मध्ये नोंद असणे गरजेचे आहे.
- शासकीय पशुवैद्यकीय अधिकाऱ्यांचे आरोग्य प्रमाणपत्र लागेल.
- वय मर्यादा: गाय/बैल साधारण २ ते ८ वर्षे (कालावधीनुसार बदल), म्हैस/रेडा ३ ते १० वर्षे, शेळी-मेंढी १ ते ३ वर्षे.
अर्ज कसा करावा? ऑनलाइन प्रक्रिया सुरू
अर्ज ऑनलाइन भरता येतो. Android अॅपद्वारे किंवा CSC सेंटरमार्फत अर्ज करता येईल. अॅपचा लिंक प्ले स्टोअरवर उपलब्ध आहे (com.nrsc.bsb). स्वतः लॉगिन करून किंवा जवळच्या CSC केंद्रातून प्रक्रिया पूर्ण करता येते.
आवश्यक कागदपत्रे तयार ठेवा: आधार कार्ड, जनावरांचे इअर टॅग तपशील, आरोग्य प्रमाणपत्र आणि बँक खाते तपशील.
क्लेम प्रक्रिया: १५ दिवसांत भरपाई
जनावर दगावल्यास ताबडतोब क्लेम दाखल करावा. पोस्टमॉर्टम रिपोर्ट, मृत्यू प्रमाणपत्र आणि इतर आवश्यक कागदपत्रे सादर करावी लागतात. क्लेम १५ दिवसांत निकाली काढला जाईल. उशीर झाल्यास कंपनीला १२% व्याज भरावे लागेल.
शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाची सूचना
ही योजना पशुपालकांना आर्थिक स्थैर्य देण्यासाठी आली आहे. लम्पी स्किन डिसीज, साप चावणे, वीज पडणे किंवा इतर नैसर्गिक आपत्तींमुळे होणाऱ्या नुकसानीपासून संरक्षण मिळेल. अर्ज लवकरात लवकर भरा जेणेकरून तुमची जनावरे संरक्षित होतील.
अधिक माहितीसाठी स्थानिक पशुवैद्यकीय अधिकारी किंवा संबंधित शासकीय वेबसाइट तपासा. शासनाच्या अधिकृत निर्णय (GR) आणि शुद्धीपत्रक उपलब्ध आहेत.
