cotton 3rd sprayer कापूस उत्पादक शेतकरी बांधवांसाठी जुलै-ऑगस्टचा हा काळ अत्यंत संवेदनशील आणि निर्णायक मानला जातो. जर तुमचे कापूस पीक ६० ते ७० दिवसांचे झाले असेल, तर ते सध्या अत्यंत महत्त्वाच्या टप्प्यातून जात आहे. या काळात झाडाला मोठ्या प्रमाणात पाते, फुले लागण्यास सुरुवात होते आणि खालच्या फांद्यांवर लहान बोंडे धारणा होऊ लागतात.
मात्र, याच काळात हवामानातील बदलांमुळे रसशोषण करणाऱ्या किडी आणि बुरशीजन्य रोगांचा प्रादुर्भाव वेगाने वाढतो. योग्य वेळी लक्ष न दिल्यास मोठ्या प्रमाणावर पातेगळ होते आणि थेट उत्पादनात २० ते ३० टक्क्यांपर्यंत घट येऊ शकते.
उत्पादन घटण्यापासून वाचवण्यासाठी तिसरी फवारणी वेळेवर घेणे अत्यंत गरजेचे आहे. या लेखात आपण कापसाच्या तिसऱ्या फवारणीसाठी योग्य कीटकनाशक, बुरशीनाशक आणि टॉनिकची निवड कशी करावी, याचे संपूर्ण नियोजन पाहणार आहोत.
cotton 3rd sprayer कापूस पिकात तिसऱ्या फवारणीचे मुख्य उद्दिष्ट
- रसशोषक किडींवर मात: थ्रिप्स (बोकड्या), हिरवा तुडतुडा, मावा आणि पांढरी माशी यांचे एकाच वेळी नियंत्रण करणे.
- पाते आणि बोंड गळ रोखणे: झाडावर आलेली पाते व फुले टिकवून ठेवणे आणि नवीन फुलोऱ्यास चालना देणे.
- बुरशीपासून संरक्षण: सततच्या पाऊस आणि दमट हवामानामुळे बोंड सडणे व पानांवरील ठिपके रोखणे.
१. कीटकनाशकाची (Insecticide) निवड: किडीच्या प्रादुर्भावानुसार योग्य पर्याय
तुमच्या शेतात नेमक्या कोणत्या किडीचा जास्त प्रादुर्भाव आहे, हे तपासूनच खालीलपैकी एका औषधाची निवड करा:
पर्याय अ: सर्व प्रकारच्या किडींवर ऑलराउंडर उपाय (Simodis)
- औषध: सिमोडीस (Simodis – Syngenta)
- घटक: आयसोसायक्लोसेरम (Isocycloseram)
- फायदा: जर पिकावर थ्रिप्स, अळ्या, मावा आणि तुडतुडे यांचा एकत्रित प्रादुर्भाव असेल, तर हे औषध दीर्घकाळ संरक्षण देते.
- प्रमाण: २० मिली प्रति १५ लिटर पाणी.
पर्याय ब: पांढरी माशी आणि तुडतुड्यांचा जास्त त्रास असल्यास (Ronfen)
- औषध: रॉनफेन (Ronfen – Best Crop Science)
- प्रमाण: २५ ते ३० मिली प्रति १५ लिटर पाणी.
- फायदा: पांढरी माशी आणि हिरव्या तुडतुड्याचा प्रादुर्भाव जास्त असल्यास हे औषध त्वरित रिझल्ट देते.
पर्याय क: थ्रिप्स किंवा ‘बोकड्या’ रोगाचा तीव्र प्रादुर्भाव असल्यास
पाने आकुंचित होणे किंवा पाठीमागून रस शोषणाऱ्या थ्रिप्ससाठी खालीलपैकी एक पर्याय निवडा:
- पोलीस (Police – GHARDA): इमिडाक्लोप्रिड + फिप्रोनिल (प्रमाण: ८ ग्रॅम प्रति १५ लिटर).
- तयाची (Tayachi) किंवा यमराज (Yamraj): टॉलफेनपायराड घटक (प्रमाण: २५ ते ३० मिली प्रति १५ लिटर).
२. बुरशीनाशकाची (Fungicide) निवड
झाडावरील लहान बोंडे आणि पाते सडण्यापासून वाचवण्यासाठी साधे पण प्रभावी बुरशीनाशक वापरणे आवश्यक आहे:
- पर्याय १: बाविस्टीन (Bavistin) – कार्बनडाझिम ५०% (प्रमाण: ४० ग्रॅम प्रति १५ लिटर).
- पर्याय २: साप (Saaf – UPL) – कार्बनडाझिम + मॅन्कोझेब (प्रमाण: ४० ग्रॅम प्रति १५ लिटर).
३. पाते धारणा व वाढीसाठी टॉनिक (Tonic)
पातेगळ थांबवून झाडाची पोषण क्षमता वाढवण्यासाठी अॅमिनो अॅसिडयुक्त टॉनिक फायदेशीर ठरते:
- पर्याय १: फॉलीबन (Folibon – Patil Biotech) – प्रमाण: ४० मिली प्रति १५ लिटर.
- पर्याय २: फॅन्टक प्लस (Fantac Plus – Coromandel) – प्रमाण: १५ मिली प्रति १५ लिटर.
फवारणी करताना घ्यावयाची सर्वात महत्त्वाची काळजी!
- सिलिकॉन बेस्ड स्टिकर (Silicon Sticker): पावसाच्या दिवसांत फवारणी करताना पाण्यात चांगल्या दर्जाचे सिलिकॉन स्टिकर अवश्य मिसळा. यामुळे औषध पानावरील मेणचट थरात लवकर शोषले जाते (Penetrate होते) आणि अचानक पाऊस आल्यासही फवारणीचा पुरेपूर फायदा मिळतो.
तिसऱ्या फवारणीचे संक्षिप्त नियोजन (Summary Table)
| घटकाचा प्रकार | सुचवलेले औषध | प्रमाण (प्रति १५ लिटर पंप) |
| कीटकनाशक | सिमोडीस / रॉनफेन / पोलीस / तयाची | किडीच्या प्रकारानुसार (२० ते ३० मिली / ८ ग्रॅम) |
| बुरशीनाशक | साप (Saaf) किंवा बाविस्टीन (Bavistin) | ४० ग्रॅम |
| टॉनिक | फॉलीबन किंवा फॅन्टक प्लस | ४० मिली / १५ मिली |
| स्टिकर | सिलिकॉन बेस्ड स्टिकर | ५ ते १० मिली |
योग्य वेळी आणि योग्य प्रमाणात घेतलेली ही तिसरी फवारणी तुमच्या कापूस पिकाचे विविध रोगांपासून संरक्षण करेल आणि तुम्हाला भरघोस उत्पादन मिळवून देण्यास मदत करेल.
cotton 3rd sprayer (FAQs)
प्रश्न १: कापसात तिसरी फवारणी कोणत्या दिवशी करावी?
उत्तर: साधारणपणे कापूस पीक ६० ते ७० दिवसांचे झाल्यानंतर पाते आणि फुलोरा टप्प्यात तिसरी फवारणी करणे योग्य ठरते.
प्रश्न २: फवारणी करताना कीटकनाशक आणि टॉनिक एकत्र मिसळू शकतो का?
उत्तर: होय, वर दिलेल्या नियोजनानुसार सुसंगत असलेले कीटकनाशक, बुरशीनाशक आणि टॉनिक एकत्र मिसळून फवारणी करता येते.
