उन्हाळी कांदा लागवड? ही एक चूक केली तर कांदा येणारच नाही! summer onion cultivation

summer onion cultivation : उन्हाळी कांदा (रब्बी कांदा) लागवडीचा हंगाम सुरू झाला आहे. अनेक शेतकरी रोपवाटिका टाकण्याची आणि लागवडीची तयारी करत आहेत. पण यंदाही काही शेतकरी एका छोट्याशा चुकीमुळे संपूर्ण पीक गमावतात. कांदा फुगणारच नाही, पात जास्त वाढेल किंवा कंद लहान राहील.

आजच्या ब्लॉगमध्ये उन्हाळी कांदा लागवडीचे संपूर्ण मार्गदर्शन आणि ती महत्त्वाची चूक टाळण्याचे उपाय सोप्या भाषेत समजावून सांगितले आहेत.

उन्हाळी कांदा लागवडीची योग्य वेळ

उन्हाळी कांद्यासाठी रोपवाटिका ऑक्टोबर-नोव्हेंबरमध्ये टाकावी. रोपे ४५ ते ५५ दिवसांची (६-७ आठवड्यांची) झाल्यावर डिसेंबर ते जानेवारीच्या पहिल्या आठवड्यात लागवड करावी.

व्हॉट्सॲप ग्रुप येथे क्लीक करा
टेलिग्राम ग्रुप येथे क्लीक करा

लागवड उशिरा झाली तर कंद पोसण्याच्या अवस्थेत उष्णता वाढते आणि उत्पादन घटते. वेळेवर लागवड हा यशस्वी पिकाचा पहिला पाया आहे.

योग्य वाण निवडा – पहिली महत्त्वाची पायरी

उन्हाळी हंगामासाठी योग्य वाण निवडणे गरजेचे आहे. खालील वाण चांगले काम करतात:

  • एन-२-४-१
  • ॲग्रीफाऊंड लाईट रेड
  • फुले समर्थ
  • बसवंत ७८० (काही भागांसाठी)

खरीप वाण उन्हाळी हंगामात लावल्यास कंद व्यवस्थित फुगत नाहीत. हीच अनेकदा सर्वात मोठी चूक ठरते.

जमीन तयार करताना काय करावे?

कांद्याला मध्यम ते भारी, चांगल्या निचऱ्याची जमीन आवडते. pH ६.५ ते ७.५ दरम्यान असावा.

लागवडीपूर्वी १५-२० गाड्या शेणखत किंवा कंपोस्ट खत मिसळा. जमीन चांगली कुजवा आणि सपाट करा. बेड तयार करून लागवड केल्यास पाणी व्यवस्थापन सोपे होते आणि कंद चांगले फुगतात.

लागवडीची पद्धत आणि अंतर

रोपे १५ सेमी उंच आणि पेन्सिलसारखी जाड असावीत. लागवडीपूर्वी रोपांची मुळे ट्रायकोडर्मा किंवा बुरशीनाशक द्रावणात बुडवून घ्या.

अंतर:

  • ओळीत १५ सेमी
  • रोपात १० ते १२ सेमी

जास्त घनतेने लागवड केल्यास कंद लहान राहतात. योग्य अंतर ठेवल्यास हवा खेळती राहते आणि रोग कमी होतात.

खत व्यवस्थापन – येथेच सर्वात मोठी चूक होते

अनेक शेतकरी लागवडीवेळी नत्र जास्त देतात किंवा नंतर जास्त युरिया देतात. परिणामी पात जास्त वाढते आणि कंद फुगत नाहीत.

बेसल डोस (लागवडीवेळी):

  • ५०% नत्र + संपूर्ण स्फुरद + संपूर्ण पालाश
  • शिफारस: हेक्टरी १०० किलो नत्र, ५० किलो स्फुरद, ५० किलो पालाश

उर्वरित नत्र दोन हप्त्यांत (लागवडीनंतर ३० आणि ४५-५० दिवसांनी) द्या. ६० दिवसांनंतर नत्र देऊ नका.

याशिवाय गंधक, झिंक आणि बोरॉनची कमतरता असल्यास माती परीक्षणानुसार द्या. कंद फुगण्यासाठी स्फुरद आणि पालाश खूप महत्त्वाचे आहेत.

पाणी व्यवस्थापन

लागवडीनंतर लगेच हलके पाणी द्या. नंतर जमिनीच्या प्रकारानुसार ८-१० दिवसांच्या अंतराने पाणी द्या. कंद फुगण्याच्या अवस्थेत (४५ ते ९० दिवस) पाण्याचा ताण पडू देऊ नका.

जास्त पाणी दिल्यास मुळे कुजतात आणि रोग येतात. ठिबक सिंचन वापरल्यास पाणी आणि खत दोन्हीची बचत होते.

रोग आणि कीड नियंत्रण

  • जास्त आर्द्रतेत करपा आणि करपा रोग येऊ शकतात.
  • थ्रिप्स आणि मावा किडींकडे लक्ष ठेवा.
  • गरजेनुसार शिफारस केलेली फवारणी करा. प्रतिबंधात्मक फवारणी जास्त फायदेशीर ठरते.

काढणी आणि साठवण

पात पिवळी पडू लागली आणि माने वाकल्या की काढणी करा. काढणीनंतर ३-४ दिवस शेतातच वाळवा. नंतर चाळीत चांगल्या हवेशीर जागी साठवा. साठवणीपूर्वी चांगले वाळवणे ही कांदा टिकवण्याची गुरुकिल्ली आहे.

शेवटचा सल्ला

उन्हाळी कांदा लागवडीत यश मिळवायचे असेल तर:

  1. योग्य वाण निवडा
  2. वेळेवर लागवड करा
  3. नत्र जास्त देऊ नका
  4. पाणी आणि अंतर योग्य ठेवा

या चार गोष्टी नीट केल्या तर उत्पादन आणि साईज दोन्ही चांगले मिळतात.