tur pik fawarani तूर उत्पादक शेतकरी बांधवांनो, सध्या अनेक शेतकऱ्यांच्या तूर पिकामध्ये शेंगा लागण्यास सुरुवात झाली आहे. काही शेतांमध्ये जवळपास 80 टक्के शेंगा लागल्या असून 20 टक्के फुलधारणा शिल्लक आहे. अशा परिस्थितीत तूर पिकाची शेवटची फवारणी योग्य वेळी करणे महत्त्वाचे ठरते.
तुरीच्या दाण्याचा आकार चांगला व्हावा, दाण्याचे वजन वाढण्यास मदत व्हावी आणि दाण्याला आकर्षक रंग मिळावा, यासाठी शेंगा भरण्याच्या अवस्थेत योग्य अन्नद्रव्य व्यवस्थापन करणे गरजेचे आहे.
याशिवाय शेंगांमध्ये अळीचा प्रादुर्भाव होऊ नये, यासाठी पिकाचे नियमित निरीक्षण करणेही आवश्यक आहे. त्यामुळे आज आपण तूर पिकाच्या शेवटच्या फवारणीसाठी कोणते विद्राव्य खत आणि कोणते अळीनाशक वापरावे, याची सविस्तर माहिती जाणून घेऊया.

तूर पिकाची शेवटची फवारणी कधी करावी?
सध्या तूर पीक शेंगा लागण्याच्या अवस्थेत असेल आणि काही प्रमाणात फुलधारणा सुरू असेल, तर या अवस्थेत पिकाच्या गरजेनुसार फवारणीचे नियोजन करता येते.

अनेक शेतकऱ्यांच्या मनात प्रश्न असतो की, पिकाला 80 टक्के शेंगा लागल्या असून फक्त 20 टक्के फुले शिल्लक असतील, तर आता फवारणी करावी का?
तर अशा वेळी केवळ फुलांचा विचार न करता शेंगांची अवस्था आणि अळीचा प्रादुर्भाव लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे. शेंगांमध्ये अळीचा प्रादुर्भाव होण्याची शक्यता असल्याने पिकाचे निरीक्षण करून योग्य वेळी नियंत्रण करावे.
1. दाण्याचा आकार आणि वजन वाढवण्यासाठी विद्राव्य खत
तूर पिकामध्ये शेंगा लागल्यानंतर दाणे भरण्याची प्रक्रिया सुरू होते. या काळात पिकाला योग्य प्रमाणात अन्नद्रव्ये मिळणे महत्त्वाचे असते.
यासाठी खालीलपैकी कोणत्याही एका विद्राव्य खताचा पर्याय निवडता येईल.
पहिला पर्याय : 13:00:45 विद्राव्य खत
या खतामध्ये पोटॅशचे प्रमाण जास्त असते. दाणे भरण्याच्या अवस्थेत पिकाच्या पोषण व्यवस्थापनासाठी पोटॅश महत्त्वाचे असते.

दुसरा पर्याय : 00:00:50 विद्राव्य खत

13:00:45 हे खत उपलब्ध नसल्यास 00:00:50 या खताचा पर्याय वापरता येतो.

- 13:00:45 किंवा 00:00:50 यापैकी एकच खत निवडावे.
- प्रमाण: 100 ग्रॅम प्रति 15 लिटर पाणी, मात्र उत्पादनाच्या लेबलवरील शिफारस तपासावी.
दोन्ही खते एकत्र वापरू नयेत. खताची फवारणी केल्याने दाण्याचा आकार किंवा वजन निश्चितपणे वाढेल, अशी हमी नसते. त्याचा परिणाम पिकाची अवस्था आणि पोषणस्थितीवर अवलंबून असतो.
2. शेंगांमधील अळीच्या नियंत्रणासाठी अळीनाशक
तूर पिकामध्ये शेंगा लागल्यानंतर शेंगा पोखरणाऱ्या अळीचा प्रादुर्भाव होण्याची शक्यता असते. या अळ्या शेंगांमध्ये शिरून दाण्यांचे नुकसान करू शकतात.
त्यामुळे शेतामध्ये अळीचा प्रादुर्भाव आढळल्यास योग्य अळीनाशकाची निवड करावी.
यासाठी खालील पर्यायांचा उल्लेख करण्यात आला आहे.
1. इमामेक्टिन बेन्झोएट

– व्हिडिओमध्ये सांगितलेले प्रमाण: 10 ग्रॅम प्रति 15 लिटर पाणी.
2. डेलीगेट (Delegate)
– व्हिडिओमध्ये सांगितलेले प्रमाण: 15 मिली प्रति 15 लिटर पाणी.
3. कोराजन (Coragen)
– व्हिडिओमध्ये सांगितलेले प्रमाण: 5 ते 10 मिली प्रति 15 लिटर पाणी.
4. एम्प्लिगो (Ampligo)
– व्हिडिओमध्ये सांगितलेले प्रमाण: 12 मिली प्रति 15 लिटर पाणी.
वरीलपैकी कोणतेही एक अळीनाशक निवडण्यापूर्वी त्यातील सक्रिय घटक, तूर पिकासाठी अधिकृत मंजुरी, लक्ष्य कीड आणि उत्पादनाच्या लेबलवरील डोस तपासणे आवश्यक आहे. सर्व अळीनाशकांचा एकत्रित वापर करू नये.
3. बुरशीनाशक वापरणे आवश्यक आहे का?
अनेक शेतकरी बांधवांचा प्रश्न असतो की, शेवटच्या फवारणीमध्ये बुरशीनाशक टाकावे का?
याचे उत्तर पिकावरील रोगाचा प्रादुर्भाव आणि हवामानाच्या परिस्थितीवर अवलंबून आहे.
जर तूर पिकामध्ये बुरशीजन्य रोगांची लक्षणे दिसत नसतील, तर केवळ फवारणीमध्ये बुरशीनाशक टाकण्यासाठी अनावश्यक खर्च करू नये.
मात्र रोगाची लक्षणे दिसत असल्यास योग्य निदान करूनच बुरशीनाशकाची निवड करावी.
शेवटच्या फवारणीसाठी महत्त्वाच्या सूचना
तूर पिकामध्ये शेवटची फवारणी करताना खालील गोष्टी लक्षात ठेवा.
- पिकाची अवस्था आणि शेंगांमधील अळीचा प्रादुर्भाव तपासा.
- अळी नसल्यास विनाकारण अळीनाशक वापरू नका.
- विद्राव्य खत आणि अळीनाशक एकत्र मिसळण्यापूर्वी त्यांची सुसंगतता तपासा.
- कडक उन्हामध्ये फवारणी करणे टाळा.
- सकाळी किंवा संध्याकाळी फवारणी करा.
- फवारणी करताना आवश्यक सुरक्षा साधनांचा वापर करा.
- तुरीच्या काढणीपूर्वी कीटकनाशकाच्या लेबलवरील प्रतीक्षा कालावधीचे पालन करा.
महत्त्वाची सूचना: वरील औषधांचे प्रमाण हे मूळ माहितीतील उल्लेखानुसार दिले आहे. मात्र प्रत्येक उत्पादनाची फॉर्म्युलेशन आणि अधिकृत वापर वेगळा असू शकतो. त्यामुळे लेबलवरील शिफारशीशिवाय दिलेले डोस वापरू नयेत. मिश्रण करण्यापूर्वी कृषी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
निष्कर्ष
शेतकरी बांधवांनो, तूर पिकाच्या शेवटच्या अवस्थेत दाणे भरणे, शेंगांचे संरक्षण आणि योग्य पोषण व्यवस्थापन या गोष्टी अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत. त्यामुळे पिकाची परिस्थिती पाहून योग्य विद्राव्य खताचा वापर करा आणि अळीचा प्रादुर्भाव असल्यासच योग्य अळीनाशकाची फवारणी करा.
अशा प्रकारे योग्य वेळी पीक व्यवस्थापन केल्यास उत्पादनाची गुणवत्ता टिकवून ठेवण्यास मदत होऊ शकते.













